Gıda atığını ekonomik değere dönüştürdü

Başak Nur GÖKÇAMPandeminin yarattığı belirsizlik ortamında filizlenen bir fikir, bu­gün toprağı, üreticiyi ve tüke­ticiyi aynı döngüde buluştu­ran sürdürülebilir bir tarım modeline dönüştü.

Geta Farm Kurucusu Ayşegül Eda Özen, evsel gıda atıklarından orga­nik gübreye, coğrafi işaret­li Memecik zeytinyağından su tasarruflu üretime uzanan yolculuğuyla; doğayla uyum­lu, yerel ve katma değer yara­tan üretimin mümkün oldu­ğunu gösterdi.

Özen, evsel gı­da atıklarını organik gübreye dönüştüren döngüsel üretim modeliyle Aydın’ın Kuyucak ilçesinde hem toprağı iyileşti­ren hem de katma değerli üre­timi merkeze alan bir tarım anlayışı inşa etti.İzmir’de yüksek lisans eği­timini sürdürdüğü dönemde pandemiyle birlikte memle­keti Aydın’ın Çobanisa Kö­yü’ne döndüğünü söyleyen Özen, bu sürecin kendisi için önemli bir kırılma noktası ol­duğunu söyledi.

Köyde geçir­diği zamanda evsel gıda atık­larının çöpe gitmediğini, hay­van yemi ya da toprağa doğal gübre olarak geri kazandırıl­dığını gözlemlediğini belirten Özen, “Bu döngünün şehir ya­şamında neredeyse tamamen koptuğunu fark ettim.

İzmir’e döndüğümde gıda atıklarını çöpe atmak beni rahatsız et­meye başladı.

O anda bu so­runun yalnızca bireysel değil, yapısal bir mesele olduğunu anladım” dedi.2021 yılında somut projeye dönüştüBu farkındalığın, 2021 yılın­da İzmir Büyükşehir Beledi­yesi Girişimcilik Merkezi’nin Tarım Girişimciliği Programı ile somut bir projeye dönüştü­ğünü söyleyen Özen, “Metro­pollerde değerlendirilemeyen evsel gıda atıklarının kompost ve organik gübreye dönüştü­rülmesi, bu gübrelerin zeytin ve portakal bahçelerinde kul­lanılması ve elde edilen ürün­lerin katma değerli şekilde ye­niden tüketiciyle buluşturul­ması üzerine kurulu model, Geta Farm’ın temelini oluş­turdu” diye konuştu.Geta Farm’ın üretim mer­kezi Aydın’ın Kuyucak ilçe­si.

Bölgenin seçilmesinde aile geçmişinin önemli bir rol oy­nadığını ekleyen Ayşegül Eda Özen, “Ailem dört nesildir Ço­banisa Köyü’nde çiftçilik ya­pıyor.

Mevcut bahçelerin ba­kımını uzun yıllardır ziraat mühendisi babam yapıyor.

Ka­liteli üretime rağmen ürünle­rin hak ettiği ekonomik değe­ri bulamaması katma değerli üretime yönelmede etkili oldu.

Bunun yanı sıra Türkiye top­raklarının büyük bölümünde organik madde oranının yüz­de 1’in altında olması, sürdü­rülebilir ve toprak dostu uygu­lamaları zorunlu kılıyor” dedi.Bölgenin zeytini kendine özgü aromasını koruyorGeta Farm’ın merkezin­de ise Memecik Natürel Sız­ma Zeytinyağı’nın yer aldığını belirten Özen, “Aydın Meme­cik zeytini coğrafi işaretli ve Avrupa Birliği’nde tescilli bir ürün.

Bu zeytin bölgenin ikli­mi, Menderes Havzası’nın ve­rimli yapısı ve çevredeki bit­ki örtüsü sayesinde kendine özgü bir aroma ve karaktere sahip.

Memecik zeytininin diğer çeşitlere göre yaklaşık dört kat daha fazla polifenol içermesi, zeytinyağını hem besin değeri hem de antioksi­dan kapasitesi açısından öne çıkarıyor.

Amacımız bu yöre­sel değeri önce Türkiye’de, ar­dından dünyada görünür kıl­mak” ifadelerini kullandı.Yüzde 70 su tasarrufu sağlandıEnerji ve su verimliliğinin de Geta Farm’ın öncelikleri arasında yer aldığını ekleyen Geta Farm Kurucusu Ayşegül Eda Özen, “İklim değişikliğiyle birlikte su kaynakları giderek daha kritik hale geldi.

Biz burada geleneksel salma sulama yönteminden toprak altı damlama sulama sistemine geçtik.

Bu sayede yaklaşık yüzde 70 oranında su tasarrufu sağlanırken, verimde de artış elde edildi.

Aynı zamanda yabancı otla mücadele maliyetleri düşürüldü” dedi.“Üreticiler artık bize danışıyor”İsrafla mücadeleyi yalnızca üretim alanlarıyla sınırlamadıklarını belirten Geta Farm Kurucusu Ayşegül Eda Özen, “arkındalık çalışmalarına da ağırlık verdiklerini söyledi.

Çiftçilerle tarlada, köy kahvehanelerinde ve birebir görüşmelerde yapılan paylaşımlarla gıda atığının doğru yönetildiğinde toprağa ve geleceğe katkı sunan bir değere dönüşebileceğin altını çizen Özen, “Bu yaklaşım zamanla bölgede karşılık buldu.

Üreticiler sürdürülebilir uygulamalar konusunda artı bize danışmaya başladılar” bilgisini verdi.Tüketici sürece dahil oluyorGeta Farm’ı farklılaştıran en önemli unsurlardan birinin, organik evsel ve işletme gıda atıklarını kompost ve organik gübreye dönüştüren sistemle çalışması olduğuna dikkat çeken Özen, “Kontrollü ısıl işlemden geçirilen atıklar, toprağa geri kazandırılarak zeytin ve portakal ağaçlarının beslenmesinde kullanılıyor.

Bu sistemin yalnızca çevresel değil, sosyal bir boyutu da bulunuyor çünkü tüketiciyi sürece dahil ediyor.

Evde oluşan bir gıda atığının yeniden üretime katılması, üretici ile tüketici arasındaki bağı güçlendiriyor” diye ekledi.

Genç bir kadın girişimci olarak bu sürecin kolay olmadığını dile getiren Ayşegül Eda Özen, “Üretimden sonra pazarlama, finans ve sürdürülebilirlik alanlarında yeni zorluklarla karşılaştım.

Profilo Ev Aletleri’nin Habitat Derneği ile yürüttüğü Kadın İşi Girişim Projesi kapsamında aldığım eğitimler, hem kişisel gelişimime hem de Geta Farm’ın kurumsal yapısına önemli katkı sağladı” dedi.