Haber Detayı
Modern tarihin kaydettiği en büyük 5 deprem
Doğanın devasa gücü karşısında insanlık tarihinin en zorlu sınavları saniyeler içinde verildi. Bilimsel veriler ışığında, modern ölçüm cihazlarının kaydettiği en şiddetli beş depremi ve bu devasa enerji boşalmalarının dünyada bıraktığı kalıcı izleri araştırdık.
Doğa olayları arasında insan hayatına en sert müdahale edenlerin başında hiç kuşkusuz depremler geliyor.
Yer kabuğunun derinlerinde sessizce biriken devasa bir enerjinin saniyeler içinde yüzeye ulaşması, sadece coğrafyayı değil toplumsal düzeni de kökten değiştiriyor.
Modern bilim sayesinde artık bu sarsıntıları ölçebiliyor, büyüklüklerini karşılaştırabiliyoruz.
Ancak kaydedilen en güçlü sarsıntıların hikayeleri, rakamların çok ötesinde trajediler ve değişimler barındırıyor.
Depremlerin gücünü tarif ederken genellikle bir rakam telaffuz ediyoruz ancak bu rakamların arka planı oldukça şaşırtıcı.
Eskiden sıkça duyduğumuz Richter ölçeği, yerini artık çok daha hassas ölçüm yapan Moment Magnitüd ölçeğine bıraktı.
Bu sistem logaritmik bir temele dayanıyor; yani kağıt üzerinde gördüğünüz bir birimlik artış, aslında açığa çıkan enerjinin yaklaşık 32 kat büyümesi demek.
Bu matematiksel gerçek, 8 büyüklüğündeki bir depremi 7 büyüklüğündekinden çok daha yıkıcı bir canavara dönüştürüyor.
İnsanlık, ölçüm teknolojilerinin geliştiği son yüzyılda doğanın sınırlarını zorlayan büyüklükte olaylara tanıklık etti.
İşte yer kabuğunun en sert kırılma anları...4 Kasım 1952’de Rusya'nın Kamçatka Yarımadası açıklarında meydana gelen deprem, büyüklük olarak 9’un üzerine çıkan ilk sarsıntılardan biri olarak kayıtlara geçti.
Asıl yıkımı ise sarsıntının kendisi değil, ardından gelen devasa tsunami dalgaları yaptı.
Kuril Adaları'nda bulunan Severo-Kurilsk kasabası, üç ayrı dalga halinde kıyıya ulaşan tsunamilerle neredeyse tamamen yok oldu.
Yaklaşık 6.000 kişinin yaşadığı kasabada, çok sayıda insan hayatını kaybetti.
Net rakam bilinmemekle birlikte, ölü sayısının 10.000 ila 15.000 arasında olduğu tahmin ediliyor.
Tsunami öylesine güçlüydü ki, binlerce kilometre uzaktaki Hawaii kıyılarında dahi büyük maddi hasara yol açtı ve dalgalar Yeni Zelanda ile Peru’ya kadar ulaştı.11 Mart 2011’de Japonya’nın doğu kıyılarında meydana gelen Tōhoku depremi, yalnızca yerel bir felaket değil, aynı zamanda küresel etkiler yaratan bir doğa olayıydı. 9,1 büyüklüğündeki bu sarsıntı, deniz tabanında geniş çaplı bir yer değiştirmeye yol açtı.
Binlerce kilometrekarelik alan 50 metreye yakın kaydı ve okyanus tabanı 10 metreden fazla yükseldi.
Depremin hemen ardından gelen tsunami dalgaları, Japonya’nın kuzeydoğu kıyılarını haritadan silercesine etkiledi.
Yaklaşık 20.000 kişi hayatını kaybetti, 2.500’den fazla kişi halen kayıp.
Yarım milyondan fazla insan evsiz kaldı.
Ancak asıl büyük kriz, Fukushima Daiichi Nükleer Santrali’nde yaşandı.
Tsunami, santralin güç bağlantılarını devre dışı bıraktı ve üç reaktörde erime meydana geldi.
Bu olay, Çernobil’den sonra tarihin en büyük nükleer felaketlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Bugün bile bölgedeki temizlik ve güvenlik çalışmaları devam ediyor.
Ekonomik olarak bakıldığında ise Tōhoku depremi, yaklaşık 360 milyar dolarlık zararla tarihin en pahalı doğal afeti oldu.26 Aralık 2004 sabahı, Endonezya’nın Sumatra Adası açıklarında meydana gelen 9,1 büyüklüğündeki deprem, tarihin en ölümcül doğal afetlerinden birine dönüştü.
Depremin ardından oluşan tsunami dalgaları, bazı bölgelerde 50 metreyi aştı ve kıyıdan kilometrelerce içeriye kadar ilerledi.
Bu yıkıcı felaket, Endonezya başta olmak üzere 17 ülkeyi doğrudan etkiledi.
Afrika’nın doğu kıyılarındaki ülkelerde bile tsunami kaynaklı can kayıpları yaşandı.
Toplamda yaklaşık 228.000 kişi yaşamını yitirdi.
Tōhoku depremi maddi kayıplar açısından daha büyük olabilir, ancak Hint Okyanusu depremi insan canı açısından en yıkıcı olaylardan biri olarak tarihe geçti.27 Mart 1964’te, Alaska’nın güney kıyısında meydana gelen deprem, Kuzey Amerika kıtasında kaydedilen en büyük sarsıntıydı. "Kutsal Cuma Depremi" olarak da bilinen bu olayda sarsıntılar yaklaşık 4,5 dakika sürdü.
Bazı bölgeler 25 metre yükselirken, bazıları 2,5 metre çöktü.
Deprem, Anchorage kentinde büyük yıkıma yol açtı.
Altyapı çöktü, yollar ve köprüler kullanılamaz hale geldi.
Heyelanlar birçok yerleşim birimini etkiledi.
Ardından gelen tsunami dalgaları Alaska dışındaki bölgeleri de vurdu; Hawaii, Kaliforniya ve hatta Louisiana kıyıları zarar gördü.
Nüfusun seyrek olması sayesinde can kaybı sınırlı kaldı, ancak yine de 131 kişi hayatını kaybetti.Bugüne kadar ölçülen en büyük deprem, 22 Mayıs 1960’ta Şili'nin Valdivia kenti açıklarında meydana geldi.
Tam 9,5 büyüklüğündeki bu dev sarsıntı yaklaşık 10 dakika sürdü.
Deprem, yalnızca Şili’nin yüzeyini değil, ülkenin haritadaki şeklini de değiştirdi.
Kıyı hattı batıya kaydı ve kara alanı genişledi.
Valdivia’da binaların yarısı yıkıldı.
Ardından gelen tsunami dalgaları 25 metreyi buldu.
Şili genelinde 1655 kişi yaşamını yitirdi.
Ancak tsunami bununla sınırlı kalmadı; Hawaii’de 61, Filipinler’de 32, Japonya’da ise 138 kişi hayatını kaybetti.
Bu sarsıntının etkisi yalnızca yeryüzüyle sınırlı kalmadı.
Depremden iki gün sonra, bölgedeki Puyehue-Cordón Caulle yanardağı faaliyete geçti.
Uzmanlar, volkanın patlamasında depremin tetikleyici rol oynamış olabileceğini düşünüyor.
