İhracatta rota değişti: Orta Doğu yükselişe geçti, Rusya geriledi

YENER KARADENİZ/İSTANBUL Türkiye’nin 2025 yılında en fazla ihracat gerçekleştirdiği 20 ülkeye ait son beş yıllık veriler, küresel ve bölgesel gelişmelerin dış ticaret üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koydu. 2021–2025 dönemini kapsayan tabloya göre ihracatta hem hacim hem de ülke sıralamaları açısından önemli değişimler yaşandı. 2025’te 19,8 milyar dolarlık ihracatla Almanya, Türkiye’nin en büyük pazarı olmayı sürdürdü.

Almanya’yı Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Fransa izledi.

Bu tablo, Avrupa Birliği ülkelerinin ve geleneksel Batı pazarlarının Türkiye ihracatındaki ağırlığını koruduğunu gösterdi.

Ancak son beş yıllık değişim incelendiğinde, asıl dikkat çekici hareketliliğin Orta Doğu ve Doğu Avrupa ülkelerinde yaşandığı görüldü. 2025’te Ortadoğu’ya yapılan ihracat yüzde 6,4 artışla 31 milyar dolara çıktı.

Ülke grupları olarak bakıldığında en yüksek oranlı artış yüzde 12,3 artışla Uzakdoğu ülkelerine gerçekleştirilirken bölgeye yapılan ihracat 4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Uzakdoğu’yu yüzde 11,5 artışla diğer Avrupa ülkeleri ve yüzde 8,1 artışla da Afrika ülkeleri izledi.

Suudi Arabistan’da normalleşme ihracatı sıçrattı Son beş yılda ihracatını en fazla artıran ülke Suudi Arabistan oldu. 2021 yılında yalnızca 189 milyon dolar seviyesinde olan ihracat, 2025’te 3,1 milyar doların üzerine çıktı.

Bu artış, sadece rakamsal bir büyüme değil, aynı zamanda siyasi ve diplomatik ilişkilerdeki normalleşmenin ticarete yansıması olarak değerlendiriliyor.

Bu dönemde Suudi Arabistan’a 371 milyon dolar ile hububat ve yağlı tohumlar ihracatı yapılırken onu 299 milyon dolar ile halı ve 283 milyon dolar ile de kimya sektörü izledi.

Benzer bir eğilim Birleşik Arap Emirlikleri için de geçerli oldu. 2021’de 3,2 milyar dolar olan ihracat, 2025’te 6,8 milyar dolara yükseldi.

Birleşik Arap Emirlikleri’ne ise en fazla ihracat yapan sektör 2 milyar 862 milyon dolar ile mücevherat sektörü oldu.

Onu 1 milyar 273 milyon dolar ile kimya ve 321 milyon dolar ile de elektronik sektörü takip etti.

Körfez ülkeleriyle artan ekonomik iş birlikleri, yatırım temasları ve lojistik avantajlar, bu yükselişi destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.

Avrupa ülkelerinde ise daha dengeli ve sınırlı bir büyüme görüldü.

Avrupa Birliği ülkelerine yapılan ihracat 2025’te yüzde 8,1 artışla 105 milyar dolara çıktı.

Beş yıllık dönemin en olumsuz tablosu ise Rusya Federasyonu’nda görüldü. 2023 yılında 9,4 milyar dolar ile zirveye çıkan ihracat, 2025’te 5,9 milyar dolara geriledi.

Böylece Rusya, hem ihracat tutarı hem de sıralama açısından en fazla gerileyen ülke oldu.

Mısır ve Yunanistan’da zayıf seyir Mısır, 2021’de 4 milyar doların üzerinde olan ihracat seviyesini 2025’te yeniden yakalayamadı.

Bölgesel rekabet, maliyet baskıları ve iç ekonomik dengeler, ihracatın sınırlı kalmasında etkili oldu.

Yunanistan ise beş yıllık dönemde dalgalı bir seyir izledi; 2025’te toparlanma görülse de 2021 seviyesinin altında kaldı.

Veriler, Türkiye ihracatında Avrupa’nın ana pazar olma konumunu koruduğunu, ancak büyümenin önemli bölümünün Orta Doğu ve yakın coğrafyadan geldiğini gösteriyor.

Siyasi ilişkilerdeki iyileşmenin ihracata doğrudan yansıması, Suudi Arabistan ve BAE örneklerinde net biçimde görülürken; jeopolitik risklerin ticareti nasıl hızla tersine çevirebildiği Rusya örneğinde ortaya çıkıyor. 2025 itibarıyla tablo, Türkiye için pazar çeşitliliğinin önemini bir kez daha hatırlatırken, dış politikanın ihracat performansı üzerindeki belirleyici rolünü de gözler önüne seriyor. 5 yılda dengeler değişti, açık derinleşti Türkiye’nin 2025 yılında en fazla ihracat yaptığı 20 ülkeyle olan dış ticaret dengesi de son 5 yılda belirgin bir ayrışmaya işaret ediyor. 2021–2025 (11 ay) dönemini kapsayan verilere göre bazı ülkelerle dış ticaret dengesi Türkiye lehine gelişirken, bazı pazarlarda ise açık giderek derinleşti.

Özellikle Rusya ve Almanya ile olan ticarette kronik açık dikkat çekerken, Irak ve Birleşik Krallık Türkiye’nin fazla verdiği başlıca pazarlar oldu. 5 yıllık dönemde Türkiye’nin en fazla dış ticaret açığı verdiği ülke açık ara Rusya oldu. 2022 yılında 49,7 milyar dolara kadar çıkan açık, 2023 ve 2024’te sınırlı gerilese de 2025’in 11 ayında 32,9 milyar dolar seviyesinde kaldı.

Enerji ithalatının etkisiyle Rusya, Türkiye’nin dış ticaret dengesini en fazla bozan ülke konumunu korudu.

Almanya ile ticarette de tablo negatif. 2021’de 2,5 milyar dolar olan açık, 2023’te 7,6 milyar dolara kadar yükseldi. 2025’in 11 ayında açık 6,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Almanya, Rusya’nın ardından en fazla açık verilen ikinci ülke oldu.

Türkiye’nin dış ticaret fazlası verdiği ülkeler arasında Irak ilk sırada yer aldı. 2021–2025 döneminde her yıl 8–11 milyar dolar bandında fazla verilen Irak’ta, 2025’in 11 ayında denge 9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Irak, istikrarlı biçimde Türkiye lehine fazla verilen en büyük pazar olmayı sürdürdü.

Birleşik Krallık da Türkiye lehine ticaretin güçlü olduğu ülkeler arasında yer aldı. 5 yıllık dönemde denge sürekli fazla verirken, 2025’in 11 ayında 8 milyar dolara yaklaşan bir fazla kaydedildi.

ABD ile ticarette dikkat çekici bir kırılma yaşandı. 2021 ve 2022’de fazla verilen ABD pazarında denge 2023’ten itibaren açığa döndü. 2025’in 11 ayında açık 2,2 milyar dolara ulaştı.

Benzer bir eğilim İtalya ve Fransa için de geçerli.

İtalya’da 2021’de denge sınırlı fazla verirken, 2024’te açık 5,6 milyar dolara kadar çıktı; 2025’te ise açık 1,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Yine bu dönemde Ukrayna ile ticaret dengesi Türkiye lehine döndü. 2021’de 1,9 milyar dolar açık verilen Ukrayna’da 2024’ten itibaren fazla verilmeye başlandı. 2025’in 11 ayında fazla 860 milyon dolar oldu.

Belçika da benzer şekilde 2021’de açık verirken, 2025’te 710 milyon dolar fazla verilen ülkeler arasına girdi.

Romanya, Hollanda, Bulgaristan, Yunanistan ve Slovenya, Türkiye’nin düzenli fazla verdiği ülkeler olarak öne çıktı.

Özellikle Yunanistan ile ticaret dengesi her yıl Türkiye lehine güçlenerek 2025’te 2,2 milyar dolara ulaştı.