Beslenme ve zaman bilim: Ne yediğimiz mi? Ne zaman yediğimiz mi?

Evrimsel düzende oluşmuş zaman döngüsünü değiştiremeyiz ama zaman döngüsü bizi değiştirir.

Zaman vücudumuzun nasıl çalıştığını da değiştiriyor.

Sadece yıllar içinde değil günler, saatler ve hatta dakikalar içerisinde farklı ritimlerde çalışabilen metabolizmalara sahibiz.

Milyarlarca yıl önce yaşadığımız dünyanın gece gündüz döngüsüne kendini adapte etmiş, tüm biyolojik sistemi gündüzcül düzene uyumlandırmış canlılarız.

METABOLİZMA HIZI YÜZDE 44 AZALIYOR Beslenme alışkanlıklarımızın belirli bir zaman diliminde vücudumuzda ne tür farklılıklar oluşturduğunu inceleyen birçok araştırma var.

Bu araştırmalardan birçoğu önemli ortak sonuçlar sunmakta.

Midemizin yediklerimizi sindirme hızı sabah saatlerinde daha yüksek.

Kan şekerimizi düzenleyen insülin hormonunu salgılayan pankreas yine sabah saatlerinde yüzde 15 daha fazla çalışıyor.

Akşam saatlerinde kan şekerimizin yüksek değerlere ulaşma sıklığı sabah saatlerine kıyasla daha fazla.

Ve öğün sonrasında metabolizmamızın yediklerimizi yakma hızı akşam saatlerinde yüzde 44 azalıyor.

Tüm bu veriler gündüzcül düzene uyum sağlamanın sağlıkla yakından ilişkili olduğunu göstermekte.

BEDENİMİZ KONTROLÜ KAYBEDİYOR!

Ama biz bu düzeni biraz bozduk.

Biraz yaşam tarzımızın biraz da kişisel mizacımızın getirdiği alışkanlıklar neticesinde toplumda “sabahçı tip” ya da “akşamcı tip” gibi farklı “kronotiplerin” olduğunu biliyoruz.

Yukarıdaki verileri gececil düzene yansıttığımızda ise sistem çöküyor çünkü kronotip araştırmalarının bize sunduğu veriler akşamcı tiplerin beslenme örüntülerinin daha fazla yağ, şeker, tuz içerdiğini; vitamin, mineral ve kaliteli besin ögeleri açısından da yetersiz olduğunu kanıtladı.

Uyku ile geçirilmesi gereken saatler beslenme ile geçirildiğinde (ya da tam tersi) hem tükettiklerimiz hem de bedenimiz kontrolü kaybediyor.

AKŞAM YEMEĞİ SEBZELERLE ZENGİNLEŞTİRİLMELİ Neyse ki kontrolü tekrar ele almanın stratejik püf noktaları var.

Beslenme ve zaman bilim çalışmaları kahvaltının önemini tekrar gündeme getirdi.

Günün enerji yoğunluğunun önemli bir bölümünü kahvaltıya ayırmak vücudun çalışma sistemine uyumlu bir yaklaşım.

Yaşam tarzınızın uyum sağladığı ölçüde öğle yemeği tüketmekten çekinmeyin, unutmayın ki öğle yemeği saatleri de metabolizmanın etkin çalıştığı zaman diliminde.

Akşam saatleri ise günün enerji yoğunluğu en düşük olan öğünü olmalı fakat aynı zamanda vitamin ve mineraller gibi mikro besin ögesi yoğunluğu en yüksek olan kaynaklardan oluşmalı.

Yani, akşam yemeğini işlevsel besin bileşenlerinin en iyi kaynaklarından olan sebzelerle ve bitkisel kaynaklarla zenginleştirmeliyiz çünkü metabolizmamızın bu kaynaklara en çok ihtiyaç duyduğu zaman dilimi günün son çeyreğine doğru başlıyor.

SORUNUN YANITI Özetle güncel araştırmalar “Ne yediğimiz mi?

Ne zaman yediğimiz mi?” sorusunun yanıtını “her ikisi de” olarak yanıtlamakta.

Sağlıklı yaşam süresinin uzatılmasının anahtarı hem günlük besin alımının miktar olarak kontrolüne hem de bu besinlerin günün hangi saatinde tüketildiğine dikkat ettiğimizde doğru kapıyı açıyor.