2025 rekorlarla tamamlansa da potansiyel, kalıcı avantaja çevrilmeli

Hüseyin VATANSEVERKüresel ticarette önemi bu­lunan Akdeniz, Ege Denizi ve Karadeniz’e kıyısı bulu­nan Türkiye, İstanbul ve Çanakka­le Boğazları geçişiyle Marmara De­nizi’ne hakim.

Asya, Avrupa, Kaf­kaslar, Ortadoğu ve Kuzey Afrika gibi küresel ticaret akışının yoğun olduğu bölgelerin ortasındaki ko­numuyla Türkiye, stratejik önemi­ni korumaya devam ediyor.

Deniz­cilik Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan 2025 yılı verilerine göre Türkiye’nin limanlarında elleçle­nen yük miktarı, 2024'e göre yüz­de 4 artış göstererek 553,2 milyon tona ulaştı.

Karadeniz’de yaşanan gelişmeler, Kızıldeniz-Süveyş Ka­nalı hattındaki riskler ve küresel ticareti etkileme ihtimali olan bir­çok jeostratejik krizin gölgesinde geçen 2025 yılında bu seviye Cum­huriyet tarihinin rekoru olarak gös­teriliyor.

Aynı zamanda ülke deniz taşımacılığının kaydettiği gelişim ve Türkiye’deki limanların hem dış ticaretin hem de bölgesel lojistik akışların ana taşıyıcısı olma özel­liğini sürdürdüğünün göstergesi olarak yorumlanıyor.

Buna ilave, Türkiye Liman İşletmecileri Der­neği (TÜRKLİM) Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Erçelik, 2025 per­formansını kapasite yönetimi, özel sektör dinamizmi ve coğrafi avan­tajın birlikte çalıştığında güçlü so­nuçlar üretebildiğini ortaya koyan bir gelişme olarak değerlendirdi.Ocak verileri uyarı niteliğinde Türkiye’nin bölgesinde merkezi konumu, aynı zamanda bir bölge­sel hub’a dönüşme potansiyeli su­nuyor.

Orta Koridor, Zengezur Ko­ridoru, Kalkınma Yolu ve Hindis­tan – Ortadoğu – Avrupa Koridoru gibi lojistik hatlara entegrasyon çabaları birçok ülkede hız kazanı­yor.

Bu rotalarda Türkiye’nin da­ha etkin olabilmesinde katkı sağ­layacak alanlar arasında liman iş­letmeciliği bulunuyor.

Bu nedenle sektör temsilcilerine göre liman­lar, bir stratejik yatırım alanı ola­rak görülmeli ve sürdürülebilir iş­letmecilik için gerekli destekleme mekanizmalarına erişimi sağlan­malı.

Sektörün sahip olduğu po­tansiyeli avantaja çevirebilmek için yeşil ve dijital dönüşüm yatı­rımlarının ekosistem içinde mev­zuatla arz-talep dengesinin oluş­turulmalı ve bu dönüşümü gerçek­leştirmekte sektörün finansman ihtiyacı karşılanmalı.

Bununla bir­likte limanların kara ve demir yolu ile entegrasyonu sağlanarak, ener­ji altyapısında yenilenebilir enerji dönüşümü gerçekleştirilmeli.Sektörün 2026 yılında da yeni rekorlar kırması temenni ediliyor.

Buna karşın 2026’nın ilk ayı, güç­lü 2025 performansının ardın­dan temkinli olunması gerektiği­ni gösterdi.

Ocak 2026’da toplam yük elleçlemesi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,6 geriledi.

Tonaj kaybı ise 4 milyon tonu aştı.

İhracatta yüzde 17, ithalatta yüz­de 11 düşüş yaşandı.

Konteyner tarafında toplam daralma yüzde 6,6 olurken; ihracat yüzde 5, itha­lat yüzde 7,7 geriledi.

İhracat kon­teynerleri içinde boş konteyner hareketliliğinin yüzde 31 artma­sı, dış talep zayıflığına işaret eden önemli bir gösterge olarak görül­dü.

Liman başkanlıkları bazında Aliağa yüzde 3,3 düşüş yaşarken, Kocaeli’de gerileme yüzde 19,2’ye ulaştı.

İlk 10 liman içinde yalnızca Mersin, Ambarlı ve Samsun artış gösterebildi.

Bu gelişmeler küre­sel talep koşulları, bölgesel reka­bet ve dış ticaretteki kırılganlık­ların liman performansına hızla yansıdığına işaret etmesi sebebiy­le dikkatle izlenmeli.En fazla yük İtalya’ya gönderildi, Rusya’dan geldiLimanlardan deniz yolu ile yurt dışına gönderilen yükler arasında 2025 yılında en fazla taşıma 17,2 milyon ton ile İtalya’ya yapıldı.

İtalya'yı, 13,5 milyon ton ile ABD ve 10,8 milyon ton ile Mısır takip etti.

Türkiye'ye en fazla yükün geldiği ülkeler ise sırasıyla 101,5 milyon ton ile Rusya Federasyonu, 21,7 milyon ton ile ABD ve 14,3 milyon ton ile Mısır oldu.

Elleçlenen konteyner miktarı ise geçen yıla göre yüzde 3,5 artarak 14 milyon TEU’ya ulaştı. 2025’te en fazla konteyner elleçlemesi 3,4 milyon TEU ile Ambarlı Bölge Liman Başkanlığı sınırlarında faaliyet gösteren liman tesislerinde yapıldı.

Ambarlı'yı 2,5 milyon TEU ile Kocaeli ve 2,1 milyon TEU ile Tekirdağ bölge liman başkanlıkları izledi.