Haber Detayı
Plastik çatal-bıçak deyip geçmeyin: Dere tepe zarar... İnsan sağlığına etkileri neler
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın plastik kirliliğini azaltmak amacıyla plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamuğu gibi tek kullanımlık ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya hazırlanması, plastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini de yeniden gündeme taşıdı.
Bakanlığın üzerinde çalıştığı düzenleme, tek kullanımlık plastiklerin çevreye verdiği zararı azaltmayı amaçlasa da bilimsel çalışmalar bu ürünlerin yalnızca doğa için değil insan sağlığı açısından da riskler barındırabileceğini ortaya koyuyor.Plastik ürünler 20. yüzyıldan itibaren ucuz, dayanıklı ve kolay üretilebilir olmaları nedeniyle günlük yaşamın neredeyse her alanına girdi.
Tıptan gıda ambalajına, ev eşyalarından sanayiye kadar birçok sektörde kullanılan plastikler pratiklik sağlasa da kullanımın artmasıyla birlikte plastik atık ve mikroplastik sorunu da hızla büyüdü.
Araştırmalar plastik atıkların yalnızca çevreyi değil insanları ve diğer canlıları da etkilediğini gösteriyor.TOKSİK, KANSEROJEN VE MUTAJENİK*Bilimsel literatürde plastiklerin sağlık üzerindeki riskleri çoğunlukla üretim sırasında kullanılan kimyasallarla ilişkilendiriliyor.
Bisfenol-A (BPA), polivinil klorür (PVC) ve fitalatlar gibi maddeler plastik üretiminde yaygın olarak kullanılıyor.
Bu maddelerin üretim, kullanım ve atık aşamalarında toksik, mutajenik* ve kanserojen etkiler oluşturabileceği; ayrıca hormon sistemini etkileyebilen “endokrin bozucu” özellikler taşıdığı belirtiliyor.*Mutajenik, bir maddenin hücrelerin genetik yapısında (DNA’sında) kalıcı değişikliklere yani mutasyonlara yol açabilme özelliğini ifade eder.HORMON DENGESİNİ BOZABİLİYORÖzellikle BPA üzerine yapılan araştırmalar, bu kimyasalın insan vücudunda hormon dengesini etkileyebileceğini ortaya koyuyor.
Bazı çalışmalar BPA maruziyeti ile obezite, tip 2 diyabet ve kalp ritim bozuklukları arasında ilişki olabileceğine dair bulgulara işaret ediyor.
Benzer şekilde plastik ürünlere esneklik kazandırmak için kullanılan fitalatların astım, alerji ve bazı nörolojik gelişim sorunlarıyla bağlantılı olabileceğine dair bilimsel çalışmalar bulunuyor.MİKROPLASTİK TEHDİDİPlastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkileri yalnızca kimyasal maddelerle sınırlı değil.
Plastik atıklar doğada parçalandıkça mikroplastik adı verilen çok küçük parçacıklara dönüşüyor.
Boyutları milimetrenin çok altında olan bu parçacıklar su kaynaklarından tamamen ayıklanamıyor ve havaya, toprağa ve suya karışarak çevrede yayılıyor.Araştırmalar mikroplastiklerin kozmetik ürünlerden temizlik malzemelerine kadar pek çok günlük üründe bulunduğunu ve insanların bunlara besinler, içme suyu veya solunan toz yoluyla maruz kalabildiğini gösteriyor.
Mikroplastik parçacıkları aynı zamanda toksik kirleticileri yüzeylerinde tutarak canlılar tarafından yutulabiliyor ve bu yolla gıda zincirine giriyor.YILDA 300 MİLYON TON PLASTİKPlastik kirliliğinin boyutu da dikkat çekici.
Bilimsel tahminlere göre dünyada yılda yaklaşık 300 milyon ton plastik üretiliyor ve bu üretimin önemli bir kısmı ambalaj sektöründe kullanılıyor.
Son yarım yüzyılda plastik kullanımı yaklaşık 20 kat arttı.
Araştırmalar her yıl yaklaşık 12 milyon ton plastik atığın denizlere ulaştığını, yani her dakika bir kamyon dolusu plastiğin okyanuslara döküldüğünü gösteriyor.DENİZ CANLILARINI NASIL ETKİLİYORPlastik parçacıklarının deniz canlıları tarafından yutulması ise sorunun insan sağlığıyla bağlantısını güçlendiriyor.
Plastik atıklar balıklar ve diğer deniz canlılarının sindirim sistemine girerek onların sağlığını bozabiliyor; bu canlıların besin zincirinin bir parçası olması nedeniyle plastik kaynaklı kirleticiler dolaylı olarak insanlara kadar ulaşabiliyor.Uzmanlara göre plastiklerin sağlık üzerindeki etkileri konusunda araştırmalar devam ediyor ancak mevcut veriler plastik maruziyetinin azaltılmasının en etkili korunma yöntemi olduğunu gösteriyor.
Bu nedenle tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılması, mikroplastik kaynaklarının izlenmesi ve alternatif malzemelerin geliştirilmesi hem çevre hem de insan sağlığı açısından kritik adımlar olarak değerlendiriliyor.Odatv.com
