Saatli bomba: Nükleer mezar sızdırıyor

ABD’nin 1958’de gerçekleştirdiği nükleer testlerin ardından Marshall Adaları’nda oluşturulan ve “Runit Dome” olarak bilinen radyoaktif atık sahası, yıllar sonra yeniden küresel endişe kaynağı haline geldi.

Uzmanlar, çatlaklar oluşan yapının sızıntı riski taşıdığını ve iklim değişikliğiyle birlikte tehdidin büyüdüğünü belirtiyor.

Pasifik’teki Runit Adası’nda bulunan beton kubbenin altında, ABD’nin nükleer denemeleri sonucu oluşan 120 binden fazla ton radyoaktif atık yer alıyor.

Bu atıklar arasında, 24 bin yıl boyunca tehlikesini koruyan plütonyum-239 da bulunuyor. 1977-1980 yılları arasında “geçici çözüm” olarak inşa edilen kubbe, zamanla yeraltı sularının sızması ve yapının altındaki gözenekli mercan tabakası nedeniyle zayıflamaya başladı.

Uzmanlara göre mevcut sızıntılar şimdilik sınırlı olsa da, deniz seviyesinin yükselmesi ve şiddetlenen fırtınalar büyük bir felaketi tetikleyebilir.

Columbia Üniversitesi’nden bilim insanı Ivana Nikolic-Hughes, adada yaptığı araştırmalarda kubbe dışında bile yüksek radyasyon seviyeleri tespit edildiğini açıkladı.

Bu durum, radyoaktif sızıntının başlamış olabileceğine işaret ediyor.

ABD Enerji Bakanlığı’nın 2024 tarihli raporu da riskleri doğruladı.

Rapora göre özellikle fırtına dalgaları ve deniz seviyesindeki artış, radyoaktif maddelerin çevreye yayılmasını hızlandırabilecek en kritik faktörler arasında yer alıyor.

Deniz seviyesinden yalnızca 2 metre yüksekte bulunan Runit Adası, iklim değişikliğinin en kırılgan bölgelerinden biri olarak gösteriliyor.

Bilim insanları, 2100 yılına kadar bölgede yaklaşık 1 metre deniz seviyesi yükselişi bekliyor.

Uzmanlar, bu durumun yalnızca çevresel değil, aynı zamanda insani bir kriz oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.

Bölge halkının lagünü aktif şekilde kullandığı belirtilirken, olası bir sızıntının etkilerinin “yıkıcı” olabileceği ifade ediliyor.

Birleşmiş Milletler ise ABD’nin nükleer test mirasının Marshall Adaları halkı üzerinde nesiller boyu süren bir mağduriyet yarattığını vurgularken, Washington yönetimine kalıcı çözüm için sorumluluk alma çağrısı yapıyor.