Türkiye pestisitte alarm veriyor: AB sınırlarında ikinci sırada

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi UğurToprak, Bakanlığın İhracata gidip dönen ürün binde 1 oranında açıklamasına da tepki göstererek, Gıda güvenliğinin azı çoğu olmaz; ya sağlanır ya sağlanamaz.

Görüyoruz ve açıklamalardan anlıyoruz ki sağlanamıyor.

Yurt dışına giden ürünler böyle ise, yurt içinde satışa sunulan ürünler kim bilir nasıldır? diyerek gazetemize açıklamada bulundu.

Tarım ve Orman Bakanlığı hektar başına pestisit kullanımının Avrupa’nın altında olduğunu savunurken, AB’nin RASFF ve ACN verileri Türkiye menşeli ürünlerin pestisit kalıntısı nedeniyle Avrupa sınırlarında en fazla alarm verenler arasında olduğunu ortaya koydu.

Avrupa Komisyonu’nun Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) tarafından açıklanan 2025 verilerine göre, Türkiye Avrupa’ya gıda ihraç eden ülkeler arasında pestisit nedeniyle en çok bildirim alan ikinci ülke oldu.

Verilere göre Türkiye menşeli ürünlere ilişkin bildirimlerin neredeyse yarısı sınırdan geri çevrilme kararıyla sonuçlandı.

Greenpeace Türkiye’nin RASFF verilerinden derlediği bilgilere göre, 2025 yılında pestisit kaynaklı bildirimlerde ilk sırayı 124 bildirimle Hindistan, ikinci sırayı 105 bildirimle Türkiye aldı.

Türkiye’yi Mısır (88), Çin (48) ve Brezilya (34) izledi.

Türkiye’ye yönelik 105 pestisit bildiriminin 51’i sınırdan çevrilme kararıyla sonuçlandı.

En çok geri çevrilen ürün biber oldu.

Sınırdan dönen 51 bildirimin 27’si biber, 9’u domates, 5’i nar ürünlerinden oluştu.

Limon, asma yaprağı, armut, greyfurt, mandalina ve şeftali de geri çevrilen ürünler arasında yer alırken onlarca ton tarım ürünü Avrupa sınırından geri çevrilerek Türkiye'ye iade edildi.

Greenpeace Türkiye’nin paylaştığı bilgilere göre, biberle ilgili 27 bildirimin 8’i son derece toksik olan formetanate maddesinden kaynaklandı.

Bu etken maddenin Türkiye’de biber üretiminde yasaklı olduğu belirtiliyor.

BAKANLIK: KULLANIM DÜŞÜK Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Şubat 2025’te yaptığı açıklamada Türkiye’de hektar başına pestisit kullanımının 2,3 kilogram olduğunu, Avrupa ortalamasının ise 3,2 kilogram seviyesinde bulunduğunu söyledi.

Yumaklı, Kasım 2025’teki bir başka açıklamasında da Japonya’da hektar başına kullanımın 10, Hollanda’da 7, İtalya’da 4,2 kilogram olduğunu, Türkiye’de ise 2,4 kilogram seviyesinde kaldığını ifade etti.

Ancak RASFF ve ACN verileri, toplam kullanım miktarının düşük olmasının gıda güvenliği sorunlarını ortadan kaldırmadığını, özellikle ihracata giden ürünlerde denetim ve uygulama sorunlarının sürdüğünü ortaya koyuyor.

UĞUR TOPRAK: GÜVENLİK ZAFİYETİ VE ŞÜPHEYE NEDEN OLUYOR TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi Uğur Toprak, ihracattan dönen ürünlerin denetim süreçleriyle ilgili İhracattan dönen gıda ürünleri Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlükleri tarafından kontrol ediliyor.

Ancak ürünleri iade eden ülkeden resmi bir evrak talep edilmiyor.

İade gerekçesi bilinmezse ihraç eden firmanın beyanı esas alınıyor.

Bu da ciddi bir güvenlik zafiyetine ve halkta makul şüpheye neden oluyor dedi.

Uğur Toprak, pestisit kullanımının halk sağlığını olumsuz etkilediğini vurgulayarak Pestisitler sadece insan sağlığını değil, hayvanları ve doğayı da tehdit ediyor, biyoçeşitliliğe zarar veriyor.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından en tehlikeli ve muhtemel kanserojen olarak sınıflandırılan pestisitlerin ülkemizde de yasaklanması gerekiyor.

Ayrıca mikrobiyolojik analiz sonuçları, pestisit ve aflatoksin, okratoksin sınır değerlerini aşan ürünler ve bunları piyasaya süren firmalar mutlaka kamuoyu ile paylaşılmalı şeklinde konuştu.

AB UYUMUNA RAĞMEN ÜST SIRALARDA OLMAMIZ SORUN Toprak, Avrupa Birliği ile tam uyum sağlandığını ve 223 maddede ürünlerde kullanımın yasaklandığını hatırlattı.

Hasat öncesi ve sonrası denetimler, haller, paketleme tesisleri ve son tüketim yerlerindeki denetimler devam ediyor.

Buna rağmen neden Türkiye, RASFF listelerinde üst sıralarda yer alıyor?

Neden bu kadar ürün geri dönüyor?

Neden yasaklı pestisitlere rastlanıyor? sorularını yöneltti.

Toprak, Bakanlığın İhracata gidip dönen ürün binde 1 oranında açıklamasına da tepki göstererek, Gıda güvenliğinin azı çoğu olmaz; ya sağlanır ya sağlanamaz.

Görüyoruz ve açıklamalardan anlıyoruz ki sağlanamıyor.

Yurt dışına giden ürünler böyle ise, yurt içinde satışa sunulan ürünler kim bilir nasıldır? dedi.

SORULAR VE BEKLENTİLER Uğur Toprak, Tarım ve Orman Bakanlığı’na yöneltilmesi gereken başlıca soruları şöyle sıraladı: Gümrükten dönen ürünler için Bakanlık nasıl bir uygulama yürütüyor?

Eğer ürünler imha ediliyorsa, imha tutanakları neden kamuoyu ile paylaşılmıyor?

İhraç edilecek ülkelerin mal kabul kriterleri önceden öğrenilip üreticilere bu konuda bilgilendirici destek verilemiyor mu?

Ürün ihraç edilmeden önce gerekli ve yeterli analizler yapılmıyor mu?

Yapılıyorsa, neden sıklıkla ürün iadesi gerçekleşiyor?

Ürün iadelerinden kaynaklı finansal yük nasıl karşılanıyor?

Bu durumların ülke ve tarım itibarına etkisinin önlenmesi için neden etkili önlemler alınmıyor?