Haber Detayı
Tesbih sallamak günah mı? Diyanet'e göre tesbih sallamak caiz mi?
Sokakta yürürken, bir çay bahçesinde otururken veya toplu taşımada seyahat ederken sıkça karşılaştığımız, Türk toplumunun erkek figürüyle, özellikle de "delikanlılık" raconuyla özdeşleşmiş karakteristik bir sahne vardır. Elinde tuttuğu tesbihi parmakları arasında ustaca çeviren, şakırdatarak sallayan veya bileğine dolayıp stres atan erkek profili, kültürümüzün tanıdık bir parçasıdır.
Asırlar önce sadece Allah ı zikretmek, duaları saymak ve manevi bir yolculuğa çıkmak için üretilen bu mütevazı araç, zamanla şekil değiştirerek bir aksesuara, bir statü sembolüne, hatta bir güç gösterisine dönüşmüştür.
Kehribarından oltusuna, kukasından gümüşüne kadar binbir çeşidiyle cepleri süsleyen tesbihin, asıl amacından koparılarak bir oyuncak gibi kullanılması, dindar kesimlerde ve eski toprak büyüklerde her zaman bir rahatsızlık yaratmıştır.
Zikir aracının şakırdatılmasına tepki gösterenlerin Çarpılırsın , Günahtır veya Edebe aykırıdır şeklindeki uyarıları, gençlerin zihninde Acaba bir alışkanlık yüzünden günaha mı giriyorum? sorusunu doğurur.
İslam da eşyaların hükmü, kullanım amaçlarına ve niyetlere göre şekillenir.
Tesbih, özünde ipe dizilmiş boncuklardan ibaret bir nesnedir.
Ona kutsiyet atfeden şey, Allah ın güzel isimlerinin (Esma-ül Hüsna) anılmasına aracılık etmesidir.
Ancak bu aracın, kabadayılık taslamak, stres atmak veya sadece el alışkanlığı olarak sallamak suretiyle kullanılması, şiar a (dini sembole) saygısızlık sayılıp sayılmayacağı tartışmasını beraberinde getirir.
Namaz sonrasında huzurla çekilen Sübhanallah taneleri ile sokakta racon kesmek için sallanan taneler aynı hükümde midir?
Bu yazımızda, tesbihin İslam tarihindeki yerini, sallamanın fıkhi hükmünü (haram mı, mekruh mu?), Diyanet İşleri Başkanlığı nın konuya bakışını ve toplumdaki tesbih adabı kültürünü tüm detaylarıyla ele alıyoruz.
Elinizdeki tesbihe bir de bu gözle bakmanızı sağlayacak bilgiler için okumaya devam edin...
TESBİHİN KÖKENİ VE KULLANIM AMACI Tesbih kelimesi, Sübhanallah diyerek Allah ı noksan sıfatlardan tenzih etmek anlamına gelen tesbih kökünden türemiştir.
Hz.
Peygamber (s.a.v.) döneminde bugünkü gibi ipe dizili tesbihler yaygın değildi; sahabe efendilerimiz zikirlerini parmak boğumlarıyla veya çakıl taşlarıyla sayarlardı.
Ancak zamanla sayıların karışmaması ve zikrin daha düzenli yapılması için ipe dizili boncuklar İslam dünyasında kabul görmüş ve yaygınlaşmıştır.
Dolayısıyla tesbih, bizzat kutsal bir nesne (Kuran-ı Kerim gibi) değildir; bir ibadet aracı dır.
Amacı, namaz tesbihatını şaşırmadan yapmak veya gün içinde Allah ı zikretmektir. 33 veya 99 lu dizilimi, İslam ın zikir disiplinini temsil eder.
Bu nesneye gösterilen saygı, aslında temsil ettiği manaya gösterilen saygıdır.
Bir zikir aracını, dünyevi hevesler veya kaba davranışlar için kullanmak, o manayı zedelemek olarak algılanır.
TESBİH SALLAMAK HARAM MIDIR?
Fıkhi açıdan bakıldığında, tesbih sallamak haramdır şeklinde kesin bir yasak bulunmaz. Çünkü haram diyebilmek için Kuran da veya sünnette açık bir delil olması gerekir.
Tesbih sallamak, özünde bir eşyayı elinde çevirmektir.
Eğer bu eylem, bir ibadeti engellemiyorsa, birine zarar vermiyorsa veya haram bir mesaj içermiyorsa, teknik olarak mubah (serbest) alanındadır.
Ancak İslam fıkhında bir de mekruh (hoş görülmeyen) ve edep kavramları vardır.
İbadet için üretilmiş, üzerinde Allah ın adının anıldığı varsayılan bir nesneyi, bir kabadayılık göstergesi olarak şakırdatmak, havada çevirmek veya stres çarkı gibi kullanmak edbe aykırı kabul edilir.
Bu davranış, nesnenin vakarına yakışmaz.
Müslüman, her haliyle nazik, kibar ve vakur olmalıdır.
Tesbih sallarken ortaya çıkan o kaba ve meydan okuyan görüntü, mümin profiliyle örtüşmez.
Dolayısıyla bu eylem günah (haram) olmasa da, manevi incelikten yoksundur ve mekruh sayılabilir.
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI NIN YAKLAŞIMI Diyanet İşleri Başkanlığı, bu tür konularda niyet ve örf vurgusu yapar.
Diyanet e göre; tesbih kullanmak, zikir sayısını takip etmek için meşru bir yoldur.
Ancak tesbihin bir aksesuar veya süs eşyası olarak kullanılması, sallanması durumunda hüküm niyete göre değişir.
Eğer kişi, tesbihi sadece el alışkanlığı, stres atma veya bir aksesuar olarak taşıyor ve sallıyorsa, bu dinen yasak değildir.
Ancak bu davranışı, başkalarına karşı bir üstünlük taslama, kibirlenme, korku salma (kabadayılık) veya dini değerleri hafife alma kastıyla yapıyorsa, işte o zaman kibir ve gösteriş günahına girmiş olur.
Burada günah olan tesbihi sallamak değil, o eylemin altındaki kibirli tavırdır.
Ayrıca Diyanet, ibadet araçlarının (seccade, tesbih, takke vb.) asıl amaçlarına uygun olarak, saygı çerçevesinde kullanılmasının İslami ahlaka daha uygun olduğunu tavsiye eder.
