Deprem bölgesine 3,6 trilyon lira harcandı

Türkiye’de 6 Şubat 2023’de meydana ge­len ve 53 binden faz­la vatandaşın yaşamına mal olan Kahramanmaraş dep­remleri son 100 yılda en çok ölüme yol açan depremler­den biri olarak kayıtlara geç­ti. 7 büyükşehir olmak üzere 11 ilde hayat durdu.Bu süreç­te bölgeye depremin yol açtı­ğı yaraları sarmak için büyük yatırımlar yapıldı.

Kahra­manmaraş ve Hatay deprem­lerinin yol açtığı kayıp ve za­rarın telafi edilmesi ile afet risklerinin azaltılmasına yö­nelik 2025 sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon lira kamu harcaması yapıldı.Bu süreçte Türkiye’nin deprem bölgesi için sağladığı dış finansman ise 8,7 milyar dolara yaklaş­tı.

Bölge için Hazine ve Ma­liye Bakanlığı öncülüğünde, başta uluslararası kuruluşlar olmak üzere, hükümet kuru­luşlarından ve ticari banka­lardan uzun vadeli ve uygun koşullu kaynak sağlanması­na yönelik çalışmalar devam ediyor.

Bu dış kaynak, bölge­nin yeniden imarı ve inşası ile buradaki yatırımların ve reel sektörün yeniden canlanma­sı için kullanılıyor.Ulaştırma altyapısına 80 milyar liraÖte yandan deprem böl­gesinin ulaştırma altyapısı­na yapılan yatırım 80 milyar liraya yaklaştı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, “Depremlerin ar­dından tüm ulaşım sektörle­rinde büyük bir seferberlik yürüttük ve hala yürütmeye devam ediyoruz.

Asrın fela­ketinin ardından ulaşım ve iletişim altyapımızı hızla ye­niden işler hale getirdik.

Ka­ra, demir ve hava yollarımız­da onarımları tamamlayarak afet bölgesinde ulaşımı ke­sintisiz hale getirdik” dedi.92 bin 237 kişiye iş gücü desteğiYaşanan felaket sonrasında bazı illerde de yaşandığı iller­de iş gücü piyasası destekler­le canlandırıldı.

Cumhurbaş­kanlığı Strateji ve Bütçe Baş­kanlığının hazırladığı rapora göre, 6 Şubat 2023’teki Kah­ramanmaraş merkezli dep­remlerin ardından TYP’ler kapsamında, 92 bin 237 ki­şiye yaklaşık 18 milyar lira ödendi.

İŞKUR tarafından 6 Şubat 2023’ten 2025 sonu­na kadar 11 ilde düzenlenen işbaşı eğitim programları ve mesleki eğitim kurslarından faydalanan 60 bin 582 kişiye 2,9 milyar lira ödeme yapıldı.Müze onarımı için 10,7 milyar TL harcandıCumhurbaşkanlığı Strate­ji ve Bütçe Başkanlığının ha­zırladığı rapora göre, 6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ar­dından deprem bölgesindeki kültür varlıkları ve müzele­rin onarımına yönelik 2023- 2025 yılları arasında 10,7 milyar lira harcama yapıl­dı. 2023-2025 yılları arasın­da deprem illerinde bulunan Kültür ve Turizm Bakanlığı­na bağlı tescilli kültür varlık­larına yönelik 63 çalışma ta­mamlandı, 21 çalışma ise de­vam ediyor.Kapasite arttı ihracat hızla yükseldiDepremden etkilenen ille­rin ihracatında toparlanma devam etti.

Kahramanmaraş merkezli depremlerden etki­lenen 11 ilin toplam ihraca­tı geçen yıl, 2024’e göre yüz­de 3,2 artarak 25 milyar dolar oldu.

Gaziantep, bu dönemde 9,5 milyar dolarla en çok ih­racat yapan il olurken bunu 6,1 milyar dolarla Hatay ve 4,5 milyar dolarla Adana takip etti.11 ildeki kapasite kulla­nım oranı depremden sonra dibe vururken sağlanan des­teklerle hızla toparlandı ve Temmuz 2024’ten bu yana da ülke ortalamasının üzerinde kapasite kullanımı gerçek­leştirdi.

Küçük sanayi sitele­riyle birlikte KOSGEB KOBİ destekleri, kalkınma ajans­ları destekleri ve müşavirlik hizmetlerine geçen yıl sonu itibarıyla toplam 17 milyar 627,3 milyon lira harcandı2 bin 455 tarım projesine hibe desteği6 Şubat 2023’teki deprem­lerden etkilenen 11 ile geçen yıl toplam 17,4 milyar lira ta­rımsal destek ödemesi yapı­lırken Kırsal Kalkınma Ya­tırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında da üç yılda 2 bin 455 projeye hibe desteği verildi.

Bölgede 180 su kuyusu açıldı, 1 milyon 98 bin kişiye içme suyu, 4 bin 666 hektar alana sulama su­yu sağlandı.

Kahramanmaraş merkezli depremlerinin ar­dından elektrik ve doğal gaz, petrol iletim ve depolama, akaryakıt tesislerinde 53,9 milyar lira hasar tespit edildi.

Zarar gören enerji altyapısı­nın yeniden yapımı veya güç­lendirilmesine ilişkin çalış­malarla toparlanma sürecin­de önemli ilerleme sağlandı.12 milyar TL nakdi yardımKahramanmaraş’ta dep­remzedelere yaklaşık 12 milyar liralık nakdi yardım yapıldı. 6 Şubat 2023’te­ki depremlerin merkez üssü Kahramanmaraş’ta, barın­ma sürecinin büyük ölçüde tamamlanmasının ardından eğitim, sağlık, altyapı ve sos­yal alanlarda kapsamlı yeni­den inşa çalışmaları sürüyor.Depremden etkilenenlere yö­nelik 5,1 milyon psikososyal destek hizmeti verildi.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 6 Şubat 2023’teki Kahraman­maraş merkezli depremlerin ardından, psikososyal destek hizmetleri, ayni yardımların yönetilmesi, engelli, yaşlı, ka­dın, çocuk, genç ve ekonomik olarak desteklenmesi gere­ken gruplar başta olmak üze­re depremden olumsuz etki­lenen vatandaşlara yönelik proje ve çalışmalar yürüttü.Kurum: 150 milyar dolarlık maddi kayıpDün Kahramanmaraş’ta İletişim Başkanlığı koordine­sinde farklı ülkelerden dep­rem bölgesine gelen yaban­cı medya mensuplarıyla bu­luşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Türkiye sa­dece afet sonrasındaki inşa­at hızıyla değil, hız ve kalite arasındaki o dengeyle de ör­nektir.

Biz bu hızlı, kaliteli ve yüksek sayıda konut üretimi­ni tüm dünyayla paylaşma­ya hazırız” dedi.Kurum, “Bu büyük felaketin faturası ül­kemiz için gerçekten çok ağır oldu.

Doğrudan 104 milyar dolar, dolaylı olarak da 150 milyar doları bulan bir maddi kayıptan söz ediyoruz.

Sade­ce konutlarımız değil, ener­ji hatlarımızdan havaliman­larımıza, köprülerimizden su ve kanalizasyon altyapısı­na kadar çok sayıda tesisimiz ağır hasar gördü.

Bu deprem­ler sebebiyle yaklaşık 2,5 mil­yon vatandaşımız başka illere göç etmek zorunda kaldı” di­ye konuştu.“45’inci günde ev teslimatlarına başladık”Bu yıkıcı sarsıntının ar­dından deprem bölgesinin en önemli gündemleri hali­ne geldiğini vurgulayan Ku­rum, sözlerini şöyle sürdür­dü: “Depremden 15 gün sonra ilk temellerimizi attık. 45’in­ci günde ilk evlerimizin tesli­mini vatandaşımıza büyük bir gururla, mutlulukla yapmış ol­duk.

Bu süreçte milletimizin en büyük dayanağı, her şart­ta sorumluluk üstlenen dev­letimiz oldu.

Bizim insanımız devletine ‘devlet baba’ der.Zira bizim devletimiz bir ba­ba misali merhametiyle sarıp sarmalayan, kudretiyle güven veren ve evlatlarını asla sa­hipsiz bırakmayan bir irade­yi temsil etmektedir.” Kurum, bölgenin demografik yapısına, iklim şartlarına ve ihtiyaçları­na göre planlama ortaya koy­duklarını, 11 ilde, 4 bin 333 köyde 174 ayrı alanda 3 bin 481 şantiye kurduklarını söyledi.5 yıl vadeli 1 yıl geri ödemesiz 250 bin liraTicaret Bakanı Ömer Bolat, deprem felaketi nedeniyle kullandırım kıstaslarında ilave kolaylıklar sağlanarak, uygulamaya alınan faiz indirimli Deprem Destek Kredisi'nin, ilgili dönemde esnaf ve sanatkarlara can suyu olduğunu belirterek, “Bakanlığımız tarafından yürütülen bilgilendirme ve kapasite geliştirme faaliyetleriyle, deprem bölgesinde üretim, ihracat ve küresel pazarlara entegrasyon süreci destekleniyor” dedi.Bu kapsamda, kredi ve kefalet kooperatiflerinin kefaletiyle, depremde zarar gören illerdeki esnaf ve sanatkara, 1 yıl geri ödemesiz, 5 yıl vadeli ve 250 bin liraya kadar limitli Deprem Destek Kredisi sağlandı.

Kredi doğrultusunda, 2023'te toplamda 6,7 milyar lira, 2024'te 18 milyar lira ve geçen yıl 29,6 milyar lira finansman bölgeye aktarıldı.

Bakanlığa bağlı Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) tarafından gerekli ihtiyaçların karşılanması için de toplam 200 milyon lira nakdi destek uygulandı.Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) çerçevesinde, 2023 ve 2024 yıllarında bölgedeki kooperatifler ile üst kuruluşlarına toplamda 10,1 milyon lira hibe verildi.

Bolat, Bakanlığa bağlı kredi ve kefalet kooperatiflerinin kefaletiyle sağlanan faiz indirimli kredilerin, esnaf ve sanatkarın en önemli finansman kaynağı olduğunu söyleyerek, 2002-2025 döneminde, kullandırım ile sağlanan destek tutarının, 740 milyar lirayı bulduğunu bildirdi.“Saatte 23 günde 550 konut yaptık”Şantiyelerde 200 bin mimar, mühendis, işçiyle gece gündüz demeden insanüstü gayretle çalıştıklarını dile getiren Murat Kurum, “Saatte 23, günde 550 konut inşa ettik.

Milletimizin de desteğiyle emsalsiz bir yeniden inşa sürecine hep birlikte imza attık.

Bu kadar kısa bir zamanda 455 bin konutu milletimize teslim ettik” dedi.Turizm Bakanlığı'ndan 7,3 milyar liraKültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da, Malatya’da konuştu.

Ersoy, “(Deprem bölgesi) Bakanlığımıza tahsisli yapıların proje ve uygulama işleri için kullandığımız ödenek miktarı yaklaşık 7,3 milyar lira olmuştur.

İnşallah bu yılın haziran ayı itibarıyla bütün vakıf eserlerimiz ayağa kaldırılmış, bakım ve onarımı yapılmış olarak yeniden insanımızın hayatına dahil edilecektir” diye konuştu.“Su yatırımları 110 milyara ulaşacak”Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, deprem bölgesindeki çalışmalara ilişkin, "Bölge için en kritik konu, suyla ilgili gerekli tedbirleri aldık.

Bu süreçte 11 ilde 459 su ve sulama tesisi için 60 milyar liralık yatırım yaptık.

Devam edenler tamamlandığında bu rakam, 110 milyar liraya ulaşacak” dedi.

Yumaklı, şöyle devam etti: “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı başta olmak üzere AFAD ve diğer bütün kurumlar el ele verip konut, köy evi ve iş yeri olarak, 11 ilde 455 bin 357 bağımsız bölümü inşa etti.

Adana'da 11 bin 334 konut, 739 köy evi tamamlanmış ve bunların aralık ayında kurası gerçekleştirilmişti.

Diğer yandan AFAD'ın destek ödemesi, taşınma, kira yardımı gibi başlıklarda toplam 3 milyar liraya varan nakdi desteği oldu.