Haber Detayı
“Nesne 04433” ve hikayesi: 1.500 yıllık taşın gizemini yapay zeka ile çözdüler
Arkeologların "Ludii" adlı yapay zeka sistemiyle yürüttüğü çalışma, binlerce yıllık bir sessizliği bozdu. Üzerindeki rastgele çizikler olduğu sanılan taşın, aslında karmaşık kuralları olan bir engelleme oyunu olduğu anlaşıldı.
Hollanda’nın Heerlen kasabasında, antik adıyla Coriovallum yerleşkesinde bulunan aşınmış bir kireçtaşı blok, yıllardır arkeologların kafasını kurcalıyordu.
Roma İmparatorluğu'nun tozlu raflarında unutulmuş, yaklaşık 1500 yıllık gizemli bir strateji oyununa ait olan bu blok, yapay zekanın yardımıyla yeniden gün yüzüne çıkıyor.Üzerindeki geometrik desenler ve tuhaf çizikler nedeniyle kimileri bu taşı mimari bir parça, kimileri ise basit bir kaldırım taşı olarak değerlendirdi.
Ancak Leiden Üniversitesi’nden araştırmacıların yürüttüğü son çalışma, bu taşın aslında Romalıların boş vakitlerinde birbirleriyle yarıştığı karmaşık bir oyun tahtası olduğunu gösterdi.“Nesne 04433” olarak adlandırılan bu beyaz kireçtaşı, Roma İmparatoru Augustus döneminden Batı Roma’nın çöküşüne kadar uzanan geniş bir zaman dilimine ait.
Dr.
Walter Crist ve ekibi, taşın üzerindeki desenlerin tesadüfi olmadığını, aksine bir oyunun mekaniklerine hizmet ettiğini fark etti.
Taşın yüzeyindeki aşınmalar, o döneme ait oyun taşlarının yüzeyde sürekli kaydırılmasıyla oluşan izlerle birebir örtüşüyor.
Antik çağlarda oyunlar genelde kum üzerine çizildiği veya dayanıksız malzemelerden yapıldığı için çok nadir bir şekilde arkeolojik kayıtlarda bu kadar net kanıtlara rastlanıyor.Yapay zeka antik hamleleri nasıl taklit etti?Araştırmacılar, bu taşın hangi kurallarla oynandığını çözmek için bildiğimiz yöntemlerin dışına çıkarak “Ludii” adı verilen gelişmiş bir yapay zeka sisteminden yardım aldı.
Yapay zeka, taşın üzerindeki çiziklerin yoğunluğunu analiz ederek binlerce farklı kural senaryosunu simüle etti.
Tahtadaki bazı bölgelerin diğerlerinden daha fazla aşınmış olması, belirli hamlelerin oyunun doğası gereği daha sık yapıldığını gösteriyordu.
Derin oyuklar oyunun temel stratejilerini temsil ederken, daha silik hatlar nadiren başvurulan manevralara işaret ediyordu.Yapılan bu teknolojik analizler sonucunda, Romalıların bu taş üzerinde bir “engelleme oyunu” oynadığı ortaya çıktı.
Bu tür oyunlarda temel amaç, rakibin hareket alanını daraltarak onu köşeye sıkıştırmak ve hamle yapamaz hale getirmek.
İşin ilginç yanı ise, bu tarz engelleme oyunlarının Avrupa’da Orta Çağ’dan önce oynandığına dair daha önce hiçbir kanıt bulunmaması.
Bu durum, Heerlen’deki bu buluntuyu Avrupa tarihi açısından istisnai ve öncü bir örneğe dönüştürüyor.Yapay zekanın arkeolojik bir objeyi tanımlamak ve kurallarını yeniden kurgulamak için bu şekilde kullanılması, bir ilk...
Dr.
Crist'e göre bu yöntem, sadece masa oyunlarını değil, antik kültürlerin yazılı metinlere yansımamış pek çok alışkanlığını çözmek için de yeni bir kapı aralayabilir.
Geleneksel yöntemler sadece bilinen oyunlarla görsel benzerlik kurmaya dayanırken, yapay zeka doğrudan kullanım izlerinden yola çıkarak mantık yürütebiliyor.
