Haber Detayı
Gösterişsiz lahananın beklenmedik yükselişi
Uzun yıllar sıradan bir sebze olarak görülen lahana, modern beslenme anlayışı, bağırsak sağlığı ve mutfaktaki çok yönlülüğü sayesinde yeniden değer kazanıyor. Hem besleyici hem de sürdürülebilir bu sebze, trendlerden bağımsız olarak hak ettiği ilgiyi topluyor.
Yıllar boyunca manav tezgahlarının en sıradan, en gösterişsiz sebzelerinden biri sayılan lahana, son dönemde şaşırtıcı bir biçimde yeniden gündeme geliyor.
Bir zamanlar modası geçmiş, hatta biraz da sıkıcı bulunan bu sebze, bugün hem beslenme tartışmalarında hem de modern mutfaklarda yeniden keşfediliyor.
Bu dönüşümün ardında beslenme biliminin ve gastronominin değişen bakış açısı var.Aslında lahananın hikayesi yeni değil.
Tam tersine, insanlık tarihinin en eski tarım ürünlerinden biri olarak binlerce yıldır sofralarda yer alıyor.
Modern lahana türlerinin ataları Batı Avrupa’da yetiştirilen yabani brassica bitkilerinden geliyor.
Buradan zamanla Doğu Avrupa’ya, Balkanlar’a ve Rusya’ya yayıldı; çorbalara, dolmalara ve farklı yemeklere dönüştü.
Daha sonra Asya mutfaklarında fermente edilerek güçlü aromalı yemeklerin temel bileşenlerinden biri haline geldi.
Avrupa’nın batısında ise özellikle İrlanda gibi ülkelerde patatesle birlikte ulusal mutfağın ayrılmaz parçalarından biri oldu.Bu kadar geniş bir coğrafyada benimsenmesinin nedeni çok basit; lahana dayanıklı, verimli ve besleyici bir sebze.
Soğuk iklimlerde bile yetişebiliyor, uzun süre saklanabiliyor ve düşük maliyetle büyük miktarda gıda sağlayabiliyor.
Yani lahana hiçbir zaman gerçekten ortadan kaybolmadı; sadece modern mutfak trendlerinin dışında kalmıştı.DİYET KÜLTÜRÜNÜN YARATTIĞI GÖLGELahananın imajı özellikle 20. yüzyılın sonlarında değişti.
O dönemde hızla yayılan bazı zayıflama diyetleri lahanayı tek bir amaca indirgedi, hızlı kilo kaybı.
Özellikle lahana çorbası diyetleri, 1980’ler ve 1990’larda popülerleşerek kısa sürede bir “diyet efsanesi” haline geldi.
Mantık basitti, günler boyunca büyük miktarda lahana çorbası tüketmek ve çok hızlı kilo vermek.Fakat bu yaklaşımın sürdürülebilir olmadığı kısa sürede anlaşıldı.
Bu tür diyetler genellikle çok düşük kaloriliydi ve protein ile sağlıklı yağlar açısından yetersizdi.
Bu yüzden verilen kilonun büyük kısmı yağdan değil, vücuttaki su ve glikojen depolarından kaynaklanıyordu.
Bir süre sonra beslenme uzmanları bu tür diyetlerin sağlıklı olmadığını açıkça ortaya koydu.Sonuçta lahana, bir zamanlar insanların temel besinlerinden biri iken kısa süreli bir dönem için “diyet cezası” gibi algılanmaya başladı.
Bu durum sebzenin itibarını da gölgeledi.MODERN BESLENME ANLAYIŞIYLA YENİDEN KEŞFEDİLMESİSon yıllarda beslenme bilimi farklı konulara odaklanmaya başladı.
Eskiden kaloriler ve yağ oranı ön plandayken, bugün lif tüketimi, bağırsak sağlığı ve kan şekeri dengesi gibi konular daha fazla konuşuluyor.
Lahana da tam bu noktada yeniden dikkat çekmeye başladı.Besin değeri açısından bakıldığında lahana oldukça güçlü bir sebzedir.
Çok düşük kalorili olmasına rağmen yüksek miktarda lif içerir.
Aynı zamanda C vitamini, K vitamini ve folat gibi önemli vitaminler bakımından zengindir.
Bunun yanında turpgiller ailesine ait olduğu için sülfür içeren bazı bitkisel bileşikler de barındırır.Bu bileşikler üzerine yapılan araştırmalar, turpgiller ailesindeki sebzelerin düzenli tüketildiği beslenme düzenlerinin bazı kanser türlerinin riskini azaltabileceğini göstermekte.
Elbette tek bir sebzenin mucizevi etkiler yaratması beklenmez; asıl önemli olan sebze ağırlıklı bir beslenme modelidir.
Ancak lahana bu modelin içinde güçlü bir yere sahiptir.BAĞIRSAK SAĞLIĞI AÇISINDAN ÖNEMİLahananın yeniden popülerleşmesinin bir diğer nedeni de bağırsak sağlığıyla ilişkilidir.
Son yıllarda bağırsak mikrobiyotası üzerine yapılan çalışmalar, sindirim sisteminin genel sağlık üzerindeki rolünü daha iyi anlamamızı sağladı.Lahanadaki lifler bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olur.
Bunun yanı sıra bazı karbonhidratlar sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşır ve burada yaşayan bakteriler tarafından fermente edilir.
Bu süreç sırasında kısa zincirli yağ asitleri oluşur.
Bu maddeler bağırsak duvarının korunmasına katkı sağlar ve iltihaplanma süreçlerinin düzenlenmesine yardımcı olabilir.Başka bir ifadeyle lahana bağırsaklarımızdaki mikroorganizma topluluğunu da besleyen bir sebzedir.
Bu nedenle bazı durumlarda “prebiyotik benzeri” özellikler taşıdığı söylenir.Ancak bu fermentasyon sürecinin doğal bir sonucu olarak gaz oluşumu da meydana gelebilir.
Özellikle lif tüketimine alışkın olmayan kişilerde bu durum daha belirgin olabilir.
Bu nedenle lahananın beslenmeye kademeli olarak eklenmesi önerilir.MUTFAKTA ÇOK YÖNLÜ BİR SEBZELahananın yeniden değer kazanmasının bir diğer nedeni de mutfaktaki esnekliğidir.
Uzun süre haşlanmış ve yumuşak bir garnitür olarak görülse de doğru pişirme teknikleriyle oldukça zengin tatlar sunabilir.Izgara, fırınlama veya yavaş pişirme gibi yöntemler lahananın yapraklarında doğal olarak bulunan şekerlerin ortaya çıkmasını sağlar.
Bu da sebzeye hafif karamelize, tatlımsı ve yoğun bir aroma kazandırır.
Doğru şekilde pişirildiğinde lahana tabağın merkezinde yer alabilecek bir malzeme haline gelebilir.Fermantasyon da lahananın dönüşüm geçirdiği en ilginç yöntemlerden biridir.
Bu işlem sırasında sebze hem güçlü aromalar geliştirir hem de probiyotik özellikler kazanabilir.
Bu nedenle fermente lahana ürünleri dünyanın pek çok mutfağında önemli bir yere sahiptir.Belki de lahananın en büyük gücü tam da gösterişsiz olmasıdır.
Pahalı değildir, kolay bulunur ve uzun süre saklanabilir.
Ayrıca yerel olarak yetiştirilebildiği için sürdürülebilir tarım açısından da avantajlıdır.
Birçok “trend” gıdanın aksine lahananın değeri moda akımlarından değil, pratikliğinden gelir.
Yüzyıllardır farklı kültürlerde varlığını sürdürebilmesinin nedeni de budur.Odatv.com
