Vatandaş tüketimi kesti: Altın tasarrufu

Küresel risk ve belirsiz­lik sürecinde temel tü­ketim harcamalarında frene basan vatandaşların biri­kimlerini enflasyondan korun­ma ve kazanç amacıyla altına yönelişi 2026’da da sürdürdü.Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) açıkladığı ocak ayına ilişkin ticaret satış verile­ri, ilk bakışta perakendede bel­li bir canlılığa işaret ederken, veri setinin ayrıntıları aslında tüketimin “servet koruma dav­ranışı” ve bazı niş harcamalar tarafından sürüklendiğini gös­terdi.

TÜİK verileri peraken­de satışlardaki artışın büyük oranda kuyum satışlarından geldiğini, özellikle orta sını­fın belli kalemler dışında har­camayı kısarak tasarruflarını altına kaydığına işaret ediyor.

Başka deyişle hane halkının tüketimden çok altınla tasar­rufa yöneldiği görülüyor.TİCARET HACMİNDE YÜZDE 7,6'LIK ARTIŞTÜİK ocak ayı verilerine gö­re ticaret satış hacmi önce­ki aya göre yüzde 0,1 arttı.

Bu kapsamda; aylık bazda motor­lu kara taşıtlarının ve motosik­letlerin toptan ve perakende ti­careti ile onarımında yüzde 3,4 artış olurken, toptan ticaret sa­tış hacmi yüzde 1,6 daraldı, pe­rakende ticaret satış hacmi ise yüzde 2,4 arttı.

Yıllık bazda ise motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve pe­rakende ticareti ile onarımında hacmi yüzde 13,6, toptan ticaret satış hacminde sadece yüzde 1,5, perakende ticaret satış hac­minde ise yüzde 18,8 artış ya­şandı.

Böylece toplamda ticaret hacmi bir yılda yüzde 7,6 arttı.OCAKTAKİ ARTIŞ YÜZDE 11,8Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, perakende ticaretteki artış­ta küresel ve ulusal ekonomi­deki belirsizlikler, jeopolitik sorunlar, bölgesel savaşlar gi­bi gelişmelerin etkisiyle artan belirsizlik ortamında değer saklama ve yatırım aracı ola­rak altına yöneliş etkili oldu.Mevsim ve takvim etkisin­den arındırılmış endekse göre ocakta, Perakende Satış Hacim Endeksi içinde yer alan “Uz­manlaşmış mağazalarda sa­at ve mücevher perakende sa­tışı” kale­minde aylık bazda yüz­de 11,8 ar­tış yaşandı.

Takvim etki­sinden arın­dırılmış en­dekse göre de bu grupta yıl­lık artış yüz­de 83,4 oldu.

Endeksi oluş­turan harca­ma grupla­rı içinde hem aylık hem yıl­lık bazda açık farkla en yük­sek artışlar, bu alanda yaşandı.Söz konusu kalem, is­tatistiksel sınıflamada altın takılar (bilezik, kolye, yüzük, küpe vb.), pırlanta ve diğer de­ğerli taşlı takılar, gümüş takılar, takı setleri ve lüks saatler gibi ürünleri kapsıyor ancak satış­ların büyük bölümünü yatırım ve kazanç amaçlı satın alınan altınlar oluşturuyor. “Saat ve mücevher” grubu hariç tutul­duğunda ise perakende ticaret satış hacminde aylık bazda ar­tışın sadece yüzde 0,8, yıllık ar­tışın da yüzde 11,1 olduğu be­lirlendi.

Buna göre perakende satış hacminde ocakta yaşa­nan aylık artışın 1,6 puanlık, son bir yıldaki artışın da 7,7 pu­anlık kısmı bu harcama gru­bundan kaynaklandı.İKİNCİ EN HIZLI ARTIŞ CEP TELEFONUNDAYıllık artışta saat ve mücev­her grubunu yüzde 43,1 oranı ile “uzmanlaşmış mağazalarda bilgisayar, bilgisayar donanı­mı ve yazılımı, iletişim aygıtla­rı” grubundaki satışlar izledi.

Büyük bölümünü cep telefon­larının oluşturduğu bu grupta satışlar ocak ayında da yüzde 6,9’la hızlı artışını sürdürdü.Yıllık artış oranında bunları yüzde 29,7 ile e-ticaret yoluyla yapılan, yüzde 29,3’le mağaza, tezgâh ve pazar yerleri dışın­daki, yüzde 26,8’le tezgâh ve pazar yerlerindeki satışlar iz­ledi.

Son bir yılda yakıt hariç gıda dışı ürünlerin perakende satışı yüzde 26,4, uzmanlaş­mış mağazalarda bilgi ve ileti­şim teçhizatı perakende satışı yüzde 21,7 arttı.Son bir yılda en düşük artış ise yüzde 0,5’le akaryakıt is­tasyonlarındaki satışlarda ya­şandı.

Akaryakıt satışlarının ocakta aylık bazda ise yüzde 0,6 azaldığı görüldü.En temel tüketim madde­si olan gıdada da satışlardaki artış düşük kaldı.

Yıllık bazda yüzde 9,5 artan gıda, içecek ve tütün perakende ticareti, aylık bazda da yüzde 1,1 artış göster­di.

Uzmanlaşmamış mağaza­larda gıda, içecek ve tütün ağır­lıklı perakende ticarette de yıl­lık artış yüzde 9,8 olurken, aylık artış yüzde 0,5’te kaldı.

Uzman­laşmış mağazalardaki tekstil, giyim, ayakkabı ve deri eşya­ların perakende ticareti de ay­lık yüzde 1,3, yıllık bazda yüzde 14,9 oranında bir artış kaydetti.Uzmanlaşmış mağazalarda ses ve görüntü cihazları, hırda­vat, boya ve cam, elektrikli ev aletleri grubunda ise aylık baz­da yüzde 1,8 düşüş yaşandı, yıl­lık artış sadece yüzde 2’de kaldı.Uzmanlaşmış mağazalarda diğer ev eşyası perakende sa­tışlarının ocakta önceki aya gö­re yüzde 1,8 düştüğü, bu grup­ta yıllık artışın da sadece yüzde 1,9 olduğu dikkati çekti.Tüketim verileri neyi gösteriyor?Tüketimdeki gerçek canlılığı test etmek için ekonomistler genellikle altın ve yatırım davranışından arındırılmış tüketim göstergelerini esas alıyor.

TÜİK, perakende ticarette “saat ve mücevher” grubu hariç değişime de veri setinde yer veriyor.TÜİK’in ocak ayı perakende satış verilerine bakıldığında, ilk algı tüketimde artışa işaret etse de alt kalemler incelendiğinde tablonun farklı olduğu görülüyor.

Saat ve mücevher grubundaki yüksek artış, hane halklarının tüketimden çok tasarruflarını altına yönlendirme eğiliminin güçlendiğini gösteriyor.

Kuyumculuk ürünleri hariç tutulduğunda perakende satışlardaki artışın belirgin biçimde yavaşladığı görülüyor.Bu durum, perakende verilerinde görülen büyümenin önemli ölçüde değer saklama amaçlı altın talebinden kaynaklandığını, geniş tabanlı tüketim harcamalarının ise daha sınırlı bir seyir izlediğini ortaya koyuyor.

Son aylarda tüm dünyada hızlı yükseliş yaşayan altına yatırım yaparak spekülatif kazanç elde etme niyetiyle temel harcamaları kısma eğilimi de görülüyor.

Tüketimin gerçek seyri için “saat ve mücevher hariç perakende satış hacmi” ana göstergeyi oluşturuyor, bunun altında ise gıda, giyim ve dayanıklı tüketim malları satışlarının eğilimi birlikte değerlendiriliyor.

Bu kalemler zayıfken yalnızca kuyum veya bilgisayar, cep telefonu satışlarının güçlü olması, geniş tabanlı bir tüketim canlılığına işaret etmiyor.TOPLAM CİRODA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 35,8Sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro endeksi ocakta önceki aya göre yüzde 2,6 arttı.

Aylık sanayi sektörü ciro endeksi yüzde 0,3, inşaat ciro endeksi yüzde 4,4, ticaret ciro endeksi yüzde 3,6, hizmet ciro endeksi yüzde 2,1 artış kaydetti.

Toplam ciroda ocak itibarıyla yıllık artış yüzde 35,8 oldu.

Son bir yılda yıllık sanayi sektörü ciro endeksinde yüzde 30, inşaat ciro endeksinde yüzde 34 arttı, ticaret ciro endeksinde yüzde 39,4, hizmet ciro endeksinde yüzde 33,8 oranında artış gerçekleşti.Odatv.com