Aynı adlı iki kitap; biri bestseller oldu, diğeri yayınlanmadı... EXODUS... Bugünü anlama kılavuzu

Leon Marcus Uris (1924-2003), Amerikalı yazar.En bilinen eseri 1958 yılında yazdığı “Exodus” romanı.Uluslararası bir yayıncılık fenomeni haline geldi ve “Rüzgar Gibi Geçti” romanından bu yana ABD’deki en çok satan kitap oldu…Roman aynı isimle filme çevrildi.

Oscar Ödülü kazandı!“Exodus” dönemeç kitabı oldu...Şöyle dedi yazarı Uris:“Zamanlarını babalarını lanetleyerek, annelerinden nefret ederek, ellerini ovuşturarak ve neden doğduklarını merak ederek geçiren koca bir Amerikan Yahudi yazar ekolü var.

Bu sanat veya edebiyat değil.

Psikiyatri.

Bu yazarlar profesyonel özür dileyiciler.

Her yıl eserlerinden birini çok satanlar listesinde buluyorsunuz.

Eserleri iğrenç ve midemi bulandırıyor.

Exodus’u yazdım çünkü özür dilemekten -ya da özür dilemenin gerekli olduğunu hissetmekten- bıkmıştım…”Neyi anlattı roman?“Exodus” (Çıkış), İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’daki Yahudi mültecilerin Filistin’e göç ederek, İsrail devletinin kuruluşuna giden süreçte yaşananları yazdı.

Romanın merkezindeki karakter Ari Ben Canaan; Haganah (Yahudi yeraltı örgütü) üyesi Siyonist idi.

Nazi kamplarından kurtulan Yahudileri SS Exodus 1947 adlı gemiyle Filistin’e götürmeye çalışıyordu.Kitap, propaganda amaçlı yazıldı.

Dönemin İsrail Başbakanı David Ben-Gurion, “Bir propaganda parçası olarak, İsrail hakkında yazılmış en harika şey” diye kitabı övdü.Kitap neyin “dönemeci” idi?İSRAİL KİBRİNİN DOĞUŞUDönemeç şuydu:Leon Uris romanında kibirli-klişe bakışla, Filistinlileri “düşman”, “fanatik”, “yabancı güçlerin kuklası” olarak gösterdi.Filistinlileri küçümsedi, varlığını ve mağduriyetini silikleştirdi.

Mesela, “Filistin” kimliği yoktu, göçebe köksüz medeniyet düşmanı barbar Bedeviler vardı.Tahrifatlar ile tarihi gerçekler tümden çarpıtıldı.

Yalanlar üzerine inşa edilen bu efsanenin hedefi belliydi:- İsrail’in imajını “kahraman, modern/medeni demokratik doğuş hikâyesi” olarak sunmak...-Batı kamuoyunda Filistin meselesinin İsrail lehine algılanmasını sağlamak...-ABD’de Siyonizm’e yönelik sempatiyi olağanüstü artırmak…Propaganda amaçlı “Exodus” tek roman, tek film değil, neler yazıldı böyle neler:Tek taraflı, kahramanlaştırıcı ve ötekileştirici… Filistinlilerin yaşadığı adaletsizlikler hep yok sayıldı...Yani: Bugün mesele sadece Netanyahu değil, Trump değil… Bugünkü İsrail-Filistin anlaşmazlıklarının kültürel ve ideolojik zeminini güçlendiren, benzeri yayınlar-filmler, haberler, sözde bilimsel akademik çalışmalar oldu!Gazze soykırımında görüyoruz: Tarih boyunca zulüm görmüş bir halk, özgürlüğe kavuştuğunda kendi kimliğini “mutlak haklılık” üzerinden kurarsa, o haklılık yeni bir adaletsizliğe dönüşüyor:-“Biz haklıyız çünkü tarihin bizi ezdiği kadar kimse ezilmedi!”İnşa edilen bu tür ön yargılı kültürel kodlar barışın önünde duvar örüyor...Gazze’deki soykırımın temelinde “kendini hep kurban gören Yahudi” kibri yok mu?

Tüm Yahudileri kastetmiyorum kuşkusuz; Netanyahu gibi sağcı faşist nesilleri kimler yetiştirdi; karakteristik acımasız davranışsal tepkileri hangi yalanlarla kurgulandı?“Exodus” için “dönemeç oldu” dediğim budur…AYNI İSİMLİ YAYINLANMAYAN KİTAPHüseyin Fahri el-Halidi (1895- 1962)...Kudüs kökenli Halidi ailesine mensup.

Ki aile Osmanlı bürokrasisinde hayli görevler yaptı.Hüseyin Halidi, Filistinli milliyetçisi bir siyasetçi ve aydındı.Reform Partisi’ni kurdu ve daha sonra partinin Arap Yüksek Komitesi’ndeki temsilcisi oldu.Kudüs belediye başkanlığı görevinde bulundu.İngiliz yönetimine karşı 1936’da başlayıp üç yıl süren Arap ayaklanmasında tutukladı.

Dört siyasi liderle birlikte Seyşeller’e sürüldü. 1943’te Filistin Mandası’na döndü ve 1945’te reforme edilen Arap Yüksek Komitesi’ne katıldı, sekreteri oldu.Mısır’ın himayesinde Eylül 1948’de Gazze’de kurulan kısa ömürlü Tüm Filistin Hükümetinin üyesiydi vs.Ve:1958’de “The Arap Exodus” adlı İngilizce kitap yazdı.Leon Uris’in “Exodus” kitabına yanıt amaçlı mı yazdı?

Muhtemel.

Nedense bu kitap hiç yayınlanmadı!

Sadece bazı bölümleri 1960’larda araştırmacılar tarafından Arap Ligi Arşivleri veya Filistin Araştırma Merkezi aracılığıyla yayınlandı.Hüseyin Halidi, bu çalışmasında 1948’deki zorunlu göçün nedenini şöyle özetliyordu: “(700 bin) Filistinliler kendi evlerinden gönüllü olarak ayrılmadılar. (İsrail) Savaşın yıkıcılığı, bombardımanlar ve kasıtlı korku politikası, kitlesel kaçışın esas nedeniydi...”Leon Uris’in 1958 yılında yazdığı “Exodus” romanı Batı’da bestseller olurken, Hüseyin Halidi’nin aynı isimli eseri neden yayınlanmadı?

Muhtemelen nedeni belli:-İngilizce yazılmış olsa da dönemin Batı yayınevleri İsrail lehine lobilerin baskısı altındaydı.

İngiliz ve Amerikan yayınevleri Arap anlatılarına yasaktı…Düne kadar akademiden medyaya kadar iletişim kanalları Filistinlilere kapalıydı.Sanırım bugün bu baskı yıkılıyor/yıkılacak.Yeni bir “Exodus” yazılacak her dilde…Aynı adlı iki kitap; biri bestseller oldu, diğeri | RSS.comSoner YalçınOdatv.com