Haber Detayı
Hantavirüs yalnız değil: İnsana bulaşabilecek diğer virüsler de var
Hantavirüsün bir yolcu gemisindeki ölümcül vakalarla yeniden gündeme gelmesi, hayvanlardan insanlara bulaşabilen hastalıklara yönelik endişeleri artırdı. Dünya genelinde ortaya çıkan birçok yeni enfeksiyonun hayvan kaynaklı olması, Nipah, Marburg ve mpox gibi virüsleri de yeniden dikkat çekici hale getiriyor.
Hayvanlardan insanlara geçen hastalıklar, son yıllarda küresel sağlık gündeminin en önemli başlıklarından biri haline geldi.
Hantavirüsün Atlantik Okyanusu’ndaki MV Hondius adlı yolcu gemisinde ölümlü vakalarla gündeme gelmesi, bu riskleri bir kez daha hatırlattı.Uzmanlara göre yeni ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların önemli bir bölümü zoonotik, yani hayvan kaynaklı.
Kuduz, Lyme hastalığı, kuş gribi ve Batı Nil virüsü gibi daha bilinen örneklerin yanında, daha az tanınan ama son derece tehlikeli bazı virüsler de dikkat çekiyor.
Hantavirüs genellikle enfekte kemirgenlerin dışkısı, idrarı ya da salyasından çevreye yayılan parçacıkların solunmasıyla insanlara bulaşıyor.
Bu nedenle farelerin bulunduğu kapalı alanlar, depolar, kulübeler ve havalandırması zayıf ortamlar risk oluşturabiliyor.Son dönemde gündeme gelen yolcu gemisi vakalarında da şüpheler hantavirus üzerinde yoğunlaştı.
Virüsün özellikle kurumuş kemirgen atıklarından havaya karışan parçacıklarla bulaşabilmesi, kapalı alanlarda temizlik ve hijyenin önemini artırıyor.
Yolcu gemisindeki vakalarda suçlanan türün Andes virüsü olduğu belirtiliyor.
Andes virüsü, Güney Amerika’da ağır hantavirus vakalarının en yaygın nedenlerinden biri olarak biliniyor.Bu türü diğer hantavirüslerden ayıran önemli nokta ise yalnızca kemirgenlerden insanlara bulaşmakla kalmaması.
Andes virüsünün bazı durumlarda insandan insana da yayılabildiği belirtiliyor.
Bu özellik, salgın kontrolünü daha zor hale getirebiliyor.
Hantavirüs enfeksiyonları bazı kişilerde ağır solunum sorunlarına ve hayati risk taşıyan tablolara yol açabiliyor.
Bu nedenle virüsün görüldüğü ortamlarda temas zincirinin hızlı şekilde belirlenmesi büyük önem taşıyor.Metinde aktarılan bilgilere göre yolcu gemisindeki vakalarda 3 kişi hayatını kaybetti, bazı yolcular ise hastalandı.
Bu tablo, nadir görülen enfeksiyonların bile uygun koşullar oluştuğunda ne kadar ciddi sonuçlara yol açabileceğini gösteriyor.
Hantavirüs, çoğu kişi için gündelik hayatta akla ilk gelen enfeksiyonlardan biri değil.
Ancak kemirgenlerle temas riski bulunan bölgelerde dikkat edilmesi gereken ciddi bir sağlık tehdidi olarak görülüyor.Özellikle kemirgen izlerinin bulunduğu alanların kuru süpürme ya da toz kaldıracak yöntemlerle temizlenmesi risk yaratabiliyor.
Böyle durumlarda sağlık otoritelerinin önerdiği koruyucu temizlik yöntemlerine uyulması gerekiyor.
Nipah virüsü, meyve yarasaları ve domuzlarla temas yoluyla insanlara bulaşabiliyor.
Ayrıca yarasa salyası ya da idrarıyla kirlenmiş çiğ hurma palmiyesi özsuyunun tüketilmesi de bulaş yolları arasında gösteriliyor.Bu virüsün endişe yaratmasının nedeni yalnızca hayvandan insana geçebilmesi değil.
Bazı durumlarda insandan insana da bulaşabilmesi, salgın potansiyelini artırıyor.
Nipah virüsünde belirtiler genellikle temastan 4 ila 14 gün sonra ortaya çıkıyor.
Ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, kusma ve boğaz ağrısı ilk belirtiler arasında yer alıyor.Ancak hastalık bazı kişilerde çok daha ağır ilerleyebiliyor.
Metinde aktarılan bilgilere göre Nipah virüsünün ölüm oranı yüzde 40 ile yüzde 75 arasında değişebiliyor.
Bu da onu en tehlikeli hayvan kaynaklı virüslerden biri haline getiriyor.
Hindistan, Nipah vakalarının görüldüğü bölgelerden biri olarak öne çıkıyor.
Metinde, 2025 yılında ülkede 2 hemşirenin enfekte olduğu bilgisi de yer alıyor.Buna rağmen geniş çaplı bir salgının önüne geçilmesi, erken tespit ve hızlı müdahalenin önemini gösteriyor.
Nipah gibi yüksek ölüm oranına sahip virüslerde temaslı takibi, izolasyon ve sağlık çalışanlarının korunması kritik hale geliyor.
Marburg virüsü de hayvanlardan insanlara geçebilen ve yüksek ölüm oranıyla dikkat çeken virüslerden biri.
Virüsün doğal kaynağı olarak Mısır meyve yarasaları öne çıkıyor.Afrika, Orta Doğu ve Akdeniz çevresinde görülebilen bu yarasa türü, virüsü salya, idrar ve dışkı yoluyla çevreye yayabiliyor.
Mağara gibi kapalı doğal yaşam alanları bu nedenle riskli temas noktaları arasında sayılıyor.
Marburg virüsünde belirtiler genellikle temastan 2 ila 21 gün sonra başlıyor.
En yaygın başlangıç süresinin ise 8 ila 10 gün olduğu belirtiliyor.Hastalığın ilk döneminde yüksek ateş, baş ağrısı, halsizlik ve kas ağrıları görülebiliyor.
Daha sonra bulantı, kusma ve ishal gibi belirtiler tabloya eklenebiliyor.
Bu belirtiler hastalığın hızla ağırlaşabileceğini gösteriyor.
Marburg virüsünün ölüm oranı salgına ve sağlık hizmetlerine erişime göre büyük değişkenlik gösterebiliyor.
Metinde bu oranın yüzde 24 ile yüzde 88 arasında değiştiği belirtiliyor.Kasım ayından ocak ayına kadar süren bir Marburg salgınında Etiyopya’da 9 kişinin hayatını kaybettiği aktarılıyor.
Bu tür salgınlar, erken tanı ve destekleyici tedavinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Mpox, daha önce maymun çiçeği olarak bilinen bir hastalık.
Virüsün bazı hayvan türleriyle temas sonucu insanlara geçebildiği biliniyor.Dev keseli sıçanlar, ip sincapları ve Afrika yediuyurları mpox açısından riskli hayvanlar arasında gösteriliyor.
Isırık, çizik ya da enfekte hayvanların tüketilmesi bulaş yolları arasında yer alabiliyor.
Mpox belirtileri genellikle temastan 3 ila 21 gün sonra ortaya çıkıyor.
Ateş, titreme, baş ağrısı ve yoğun yorgunluk ilk belirtiler arasında sayılıyor.Ardından hastalığa özgü döküntüler gelişebiliyor.
Bu döküntüler sıvı ya da irin dolu kabarcıklar şeklinde görülebiliyor ve hastalığın tanınmasında önemli ipucu sağlayabiliyor.
Mpox vakalarının büyük bölümü 2 ila 4 hafta içinde tamamen iyileşebiliyor.
Ancak bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, küçük çocuklar ve hamileler için hastalık daha ciddi seyredebilir.Bu nedenle döküntü, ateş ve temas öyküsü birlikte görülüyorsa tıbbi değerlendirme önem taşıyor.
Hastalığın erken fark edilmesi, hem kişinin tedavisi hem de bulaş zincirinin kırılması açısından kritik.
ABD’de Kasım 2024’ten bu yana mpox clade I türüne ait 20 vakanın belirlendiği aktarılıyor.
Bu vakaların çoğunun Orta ve Doğu Afrika ya da Batı Avrupa seyahatleriyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.Mpox örneği, hayvan kaynaklı hastalıkların seyahat, temas ve küresel hareketlilikle farklı bölgelere taşınabileceğini gösteriyor.
Hantavirüs, Nipah, Marburg ve mpox gibi virüsler, insan sağlığının hayvanlar ve çevreyle ne kadar bağlantılı olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
