Haber Detayı
Orta Doğu’daki savaş gübre piyasasını vurdu: Fiyatlar hızla yükseliyor
İsrail ve ABD'nin İran'a hava saldırısı ile Orta Doğu’da artan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel gübre piyasasında ciddi bir arz şoku yarattı. Analistler, sevkiyatların aksaması ve üretim kesintileri nedeniyle gübre fiyatlarının hızla yükseldiğini, bunun da dünya genelinde çiftçilerin maliyetlerini artırabileceğini belirtiyor.
Orta Doğu’da artan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların durması, küresel gübre piyasasında hızlı bir fiyat artışına yol açtı.
Özellikle bölgedeki gübre tesislerinin üretimi durdurması, tarım sektöründe maliyet baskısını artırdı.Büyük bir yerli üretim kapasitesine sahip olmasına rağmen gübre ihtiyacının önemli bir bölümünü ithal eden ABD’de fiyatlar savaşın başlamasıyla birlikte hızla yükseldi.
Analistlere göre, New Orleans’taki ithalat merkezinde ton başına 516 dolar olan gübre fiyatı birkaç gün içinde 683 dolara kadar çıktı.Uzmanlar, Basra Körfezi’ndeki kapanmanın sürmesi ve sevkiyatların bahar ekim sezonuna yetişememesi halinde fiyatların daha da artabileceği uyarısında bulunuyor.Çiftçiler ekim planlarını değiştirebilirStoneX analisti Josh Linville, zamanlamanın tarım sektörü açısından oldukça kritik olduğunu belirterek, “Kelimenin tam anlamıyla yılın hiçbir döneminde bundan daha kötü bir zamanda olamazdı” dedi.Eski ABD Tarım Bakanlığı başekonomisti ve Gıda ve Tarım Politikası Enstitüsü’nde görev yapan Seth Meyer ise artan maliyetlerin çiftçilerin üretim tercihlerini değiştirebileceğini söyledi.
Meyer’e göre çiftçiler, yüksek miktarda azotlu gübre gerektiren mısır ekimini azaltabilir veya gübre kullanımını düşürebilir.Orta Doğu’daki üretim kesintileri arzı daraltıyorBölgedeki üretim kesintileri de küresel arzı ciddi şekilde etkiliyor.
Qatar Energy, dünyanın en büyük tek saha üre üretim tesislerinden birinde üretimi durdurmak zorunda kaldı.
Şirket, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesislerine yönelik saldırılar nedeniyle doğalgaz üretiminin kesilmesi sonucu gübre üretiminde kullanılan gaz beslemesini kaybetti.Bunun yanı sıra Orta Doğu’nun farklı bölgelerinde kükürt üretiminin de azaldığı belirtiliyor.
Linville, yaşanan gelişmeler nedeniyle küresel gübre arzının önemli bir bölümünün kaybedildiğini ifade etti.Hindistan’da üretim de etkilendiDünyanın en büyük gübre tüketicilerinden biri olan Hindistan da krizden doğrudan etkileniyor.
Ülke, üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40’tan fazlasını Ortadoğu’dan ithal ediyor.Yeni Delhi merkezli bir sanayi yetkilisi, Katar’dan gelen LNG tedarikinin keskin şekilde düşmesi nedeniyle üç gübre tesisinin üretimi azaltmak zorunda kaldığını belirtti.
Bu nedenle kısa vadede üre ve diamonyum fosfat arzında ciddi bir sıkışıklık yaşanabileceği ifade ediliyor.Küresel piyasada arz sıkıntısı öncesinde de vardıAnalistler, gübre piyasasının Orta Doğu’daki savaş başlamadan önce de baskı altında olduğunu hatırlatıyor.
Çin’in gübre ihracatına getirdiği kısıtlamalar ve Avrupa’daki üreticilerin Rus gazındaki kayıp nedeniyle üretimi azaltması küresel arzı zaten daraltmıştı.Son gelişmelerle birlikte üre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı belirtiliyor.“Fiyatlar 2022 seviyelerine dönebilir”Morningstar analisti Seth Goldstein ise piyasaların uzun sürecek bir savaş ihtimalini henüz tam olarak fiyatlamadığını söyledi.
Goldstein’a göre arz şokunun birkaç haftadan uzun sürmesi halinde azot fiyatları iki katına çıkabilir, fosfat fiyatları ise mevcut seviyelerin yüzde 50 üzerine yükselebilir.Goldstein, böyle bir senaryoda gübre fiyatlarının Rusya-Ukrayna savaşının başladığı 2022 yılında görülen zirve seviyelere yeniden ulaşabileceğini ifade etti.
